Keer Diabetes2 Om

Naam interventie Keer Diabetes2 Om
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 10-09-2020
De interventie in het kort
Doelgroep

KDO is bedoeld voor diabetes type 2 patiënten met overgewicht en/of een vergrote buikomvang, die gebruik maken van glucose verlagende medicatie.

Doel

Het hoofddoel van de leefstijlbehandeling KDO is het omkeren dan wel het in remissie brengen van DM2 in combinatie met een verbetering in kwaliteit van leven bij de deelnemers, door middel van duurzame gedragsverandering. ‘Omkeren’ houdt in dat een deelnemer gezonde HbA1c waarden bereikt met minder of geen diabetes medicatie.

Aanpak in het kort

KDO bestaat uit een intensief leefstijlprogramma van 6 maanden, met een nazorgtraject van 18 maanden. Gedurende de gehele behandeling vindt casemanagement plaats. KDO is voor het eerst uitgevoerd in 2014. Er zijn al meer dan 2.000 deelnemers gestart. Het programma wordt continu doorontwikkeld op basis van feedback van deelnemers en begeleiders en de resultaten.

Uitvoering
Type organisatie

KDO wordt uitgevoerd door intern opgeleide begeleiders op inspirerende locaties door heel Nederland die beschikken over minimaal drie aparte ruimtes. Idealiter kan er met de gehele deelnemersgroep geslapen worden, soms wordt dit echter apart in de buurt gedaan. Het overnachten op locatie gebeurt vanwege meerdere redenen. Allereerst vanwege de medische veiligheid. Tijdens de start bouwen we medicatie (deels) af (inclusief insuline). Gedurende de nacht blijft de verpleegkundige in de buurt voor medische (nood)situaties. Tevens is de kans groter dat als deelnemers thuis overnachten ze eigen, niet diabetes-proof voeding gebruiken (snacks, frisdrank, alcohol). Dit is expliciet niet de bedoeling. Tot slot gaan we tijdens de tweedaagse, voorafgaand aan het ontbijt (na de bloedsuikerbepaling) nuchter bewegen met de deelnemers. Ook dit is een essentieel onderdeel, dat minder goed haalbaar is als deelnemers elders overnachten. 

Daarnaast dient de locatie te beschikken over een plek waar met 10 mensen gekookt kan worden. De omgeving is ontspannen en biedt de mogelijkheid tot het maken van een wandeling (in de natuur). De locaties zijn bereikbaar met de auto en idealiter ook met het OV. 

Randvoorwaarden

Een randvoorwaarde voor een goede uitvoering van KDO is het aantrekken en opleiden van gemotiveerde, toegewijde begeleiders die in staat zijn deelnemers te begeleiden naar een duurzame leefstijlverandering volgens de uitgangspunten van KDO. De basis hiervan wordt gelegd tijdens de interne opleiding maar het blijven leren en ontwikkelen staat centraal gedurende de periode dat begeleiders voor KDO werken. Verder is het voor de uitvoering van KDO belangrijk om een goede samenwerking te hebben tussen de hoofdbehandelaars van deelnemers, de verpleegkundige van de groep en het medisch team van KDO. Dit waarborgt immers de veiligheid rondom medicatieafbouw. Daarnaast is het belangrijk dat het medisch team van KDO iedere inschrijving zorgvuldig beoordeelt en een inschatting maakt of de deelnemer voldoet aan de inclusiecriteria en in staat is mee te doen aan KDO of dat er onderliggende medische complexiteit is of sprake is van bijvoorbeeld een ander type diabetes, wat deelname bemoeilijkt of onmogelijk maakt. Tot slot is het belangrijk dat KDO op voldoende locaties verspreid over Nederland wordt gegeven, om zo de toegankelijkheid voor deelnemers te vergroten.

 

Materialen

KDO wordt uitgevoerd door daarvoor specifiek en intensief opgeleide begeleiders, na een uitgebreid wervings- en selectietraject. Deelnemers krijgen presentaties en workshops, en een werkboek met informatie en recepten. Zij hebben tevens altijd toegang tot een online platform. Tenslotte is er promotiemateriaal beschikbaar voor doorverwijzers en patiënten (flyers, factsheets, posters, nieuwsbrieven, website),

Website: keerdiabetesom.nl

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 10-09-2020
Oordeel commissie

Keer Diabetes 2 Om is een brede en intensieve aanpak met een systeem voor implementatie in Nederland en ambities voor uitrol naar het buitenland. Er is professionele ondersteuning, de materialen zijn mooi en duidelijk. De aanpak is goed onderbouwd met theoretische gedragsmodellen. Het voedingsgedeelte is stevig uitgewerkt. Er zijn veelbelovende resultaten gevonden op medicatiegebruik en kwaliteit van leven na 6, 12 en 24 maanden, maar het gemiddelde HbA1c is na 24 maanden gelijk aan beginwaarde. Een gecontroleerde studie van voldoende omvang is noodzakelijk om de lichte aanwijzingen voor effectiviteit hard te maken.

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Onderzoek

Onderzoek naar de uitvoering van KDO laat zien dat deelnemers tevreden zijn met het programma (cijfer 8,9). Zij houden zich goed aan de adviezen (ook na de actieve fase) en de drop-out (tijdens actieve fase) is laag (2%). KDO wordt o.b.v. verbeterpunten van deelnemers en begeleiders en tussentijdse analyses van de data continue doorontwikkeld.
Na 6, 12 en 24 maanden worden positieve effecten gevonden: medicatiegebruik, gewicht en tailleomtrek zijn verlaagd en de kwaliteit van leven verhoogd. Gemiddelde HbA1c is na 24 maanden gelijk aan de beginwaarde. Hoewel op basis van het beschikbare onderzoek nog niet onomstotelijk geconcludeerd kan worden dat de gevonden effecten het resultaat zijn van deelname aan KDO en de daarmee gepaard gaande gedragsverandering op het gebied van voeding, beweging, ontspanning en slaap, is dit wel aannemelijk. Dit zal in vervolgonderzoek worden onderzocht.

 

Eigenaar en contact
Eigenaar Stichting Voeding Leeft
Contactpersoon Dirk Jaap Kooistra, dirkjaap@voedingleeft.nl, +31631919345
Verwijzingen
Interventieoverzichten