Kriebels in je Buik SO

Naam interventie Kriebels in je Buik SO
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 24-09-2020
De interventie in het kort
Doelgroep

De einddoelgroep van Kriebels in je buik SO zijn zeer moeilijk lerende kinderen van 4 tot 12 jaar die speciaal onderwijs volgen. De leraren van de leerlingen zijn de intermediaire doelgroep. Zij gebruiken de methode voor hun seksuele vormingslessen. M.b.v, het draaiboek Kriebels op School (SO), worden ouders betrokken.

Doel

Kriebels in je buik SO heeft als doel om een gezonde, prettige en veilige relationele en seksuele ontwikkeling te bevorderen bij leerlingen van 4 tot 12 jaar in het speciaal onderwijs. Het lespakket is gebaseerd op de leerlijn seksuele vorming voor het SO ZML (CED-groep & Rutgers, 2014) waarin de wettelijk verplichte kerndoelen (voor het SO, vooral kerndoel 23 wat gericht is op het respecteren van verschillen, seksuele weerbaarheid en het eigen lichaam) voor het onderwijs vertaald zijn naar lesdoelen.

Aanpak in het kort

Kriebels in je buik SO bestaat uit vijftig digitale lessen van 45-50 minuten over de thema’s: (I) lichamelijke ontwikkeling en lichaamsbeeld, (II) voortplanting, (III) relatievorming en seksuele diversiteit en (IV) (online) seksueel gedrag en seksuele weerbaarheid. De lessen sluiten zoveel mogelijk aan bij de ontwikkelingsfase, leefwereld, vragen en problemen van leerlingen op het speciaal onderwijs.

Uitvoering
Type organisatie

De setting is een school voor speciaal onderwijs en de lessen worden gegeven in de klas. Er is lesmateriaal beschikbaar voor alle leerjaren (1 t/m 8). De klassen in het SO zijn klein en leerlingen worden soms individueel of in kleine groepen (op niveau) begeleidt. Er worden regelmatig leerlingen uit de klas opgehaald, als ze bijv. aanvullende therapie krijgen (bijv. bij chronische beperking: fysiotherapie). De aandacht voor een veilige sfeer in de klas, tijdens deze lessen, is daarom extra relevant.

Randvoorwaarden

Organisatorische randvoorwaarden

De belangrijkste organisatorische randvoorwaarden voor een goede uitvoering van de lessen zijn draagvlak in en om de school (denk aan ouders, maar ook de wijk of gemeenschap), betrokken, ervaren en deskundige leraren en ruimte en tijd in het lesrooster. Ook als leraren positieve ervaringen hebben met het geven van de lessen werkt dit bevorderlijk voor een duurzame inbedding van seksuele vorming op school. Ook een training of advies (door Rutgers of door GGD’en vanuit de Gezonde School aanpak) draagt bij aan meer betrokkenheid, deskundigheid en kwaliteit van de uitvoering. Als ouders goed geïnformeerd zijn en het belang van de lessen inzien, draagt dit eveneens bij aan meer draagvlak in de school. In de handleiding en op de website seksuelevorming.nl worden verschillende voorbeeldbrieven aangedragen om ouders te informeren.

Contextuele randvoorwaarden

In 2012 zijn de kerndoelen voor het onderwijs aangepast en is seksualiteit en seksuele diversiteit expliciet opgenomen in de kerndoelen. Hiermee is seksuele voorlichting verplicht geworden voor het speciaal onderwijs. De leerlijn seksuele vorming voor het SO ZML is een uitwerking van de kerndoelen naar specifieke lesdoelen en wordt op veel SO-scholen gebruikt. De leerlijn is ingebed in Parnassys (een veelgebruikt leerlingvolgsysteem binnen het SO) wat de adoptie en implementatie van de leerlijn bevordert. In het leerlingvolgsysteem vinkt de leerkracht aan of een leerling (individueel niveau) een leerdoel beheerst of niet. De link van het lespakket Kriebels in je buik SO met de leerlijn seksuele vorming voor het SO ZML biedt leerkrachten concrete handvatten en uitgewerkte lessen om aan die specifieke lesdoelen te werken. Op die manier bevordert deze aansluiting bij de leerlijn ook de implementatie van het lespakket.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 24-09-2020
Oordeel commissie

Deelcommissie Jeugd vindt Kriebels in je buik SO goed doordacht, goed uitvoerbaar en goed onderbouwd. De commissie is met name positief over dat de interventie uit een doorlopende leerlijn bestaat en op maat aangeboden kan worden. Mede door de inbedding in het schoolsysteem lijkt de interventie goed uitvoerbaar. Het lespakket biedt ook handvatten voor ouders. Het lesmateriaal is duidelijk en aansprekend en sluit goed aan bij de doelgroep. De kwaliteitsbewaking is vatbaar voor verbetering, met name in relatie tot de vrijblijvende aanpak en de training voor leerkrachten.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

Uit de procesevaluatie blijkt dat 78% van de 51 scholen voor SO in Nederland het lespakket heeft aangeschaft(Coehoorn, 2019). Enkele leraren hebben feedback gegeven en de meesten van hen waarderen het lespakket. De thema’s die aan bod komen worden gezien als relevant en de werkvormen als prettig. Het lespakket kan nog beter bij leerlingen aansluiten wanneer nog meer talige opdrachten vervangen worden door actieve, visuele en interactieve werkvormen. Ook het aanbieden van alternatieve werkvormen, naast werkvormen als interviewen en rollenspellen, is aan te raden. Een flink aantal van de werkvormen zijn inmiddels aangepast naar (inter-)actieve en visuele werkvormen. We beogen een grotere herziening van het lespakket vanaf 2021, ook gezien de mogelijke aanpassingen die noodzakelijk zijn vanwege het ‘nieuwe normaal’, waarin kinderen vaker online te vinden zijn.

Eigenaar en contact
Eigenaar Rutgers
Contactpersoon Sanna Maris, s.maris@rutgers.nl, 030-2313431
Elsbeth Reitzema, e.reitzema@RUTGERS.NL, 030-2313431
Verwijzingen
Themapagina’s