PRISMA focus op zelfzorg: (preventie) hart- en vaatziekten

Naam interventie PRISMA focus op zelfzorg: (preventie) hart- en vaatziekten
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 08-07-2020
De interventie in het kort
Doelgroep

PRISMA is gericht op mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (geïndiceerde preventie) of mensen met hart- en vaatziekten (na hartinfarct) (zorggerelateerde preventie), die nog niet of al wel de intentie hebben om hun gedrag te gaan veranderen, die de Nederlandse taal beheersen en in een groep kunnen functioneren. Voor beide doelgroepen is een specifieke PRISMA trainershandleiding beschikbaar gebaseerd op de generieke PRISMA methodiek en inhoudelijk afgestemd op de doelgroep.

Doel

De deelnemer heeft aan het eind van de cursus de intentie om zijn/haar leefstijlgedrag de aankomende drie maanden te veranderen op één van de volgende gebieden: voeding, lichaamsbeweging, inname van medicatie (therapietrouw), roken, ontspanning en/of (professionele) hulp/ondersteuning vragen, en heeft hiervoor een concreet, persoonlijk actieplan opgesteld.

 

Aanpak in het kort

PRISMA: twee groepsbijeenkomsten (à 2,5-3,5 uur) waarbij deelnemers actief betrokken worden bij eigen leerproces, kennis opdoen, vaardigheden aanleren, inzicht krijgen in hun risicoprofiel, gestimuleerd worden in leefstijlkeuzes, interne motivatie en self-efficacy, en kunnen oefenen met opstellen van persoonlijk actieplan (met SMART-doelen). Inhoud cursus: ‘Mijn eigen verhaal’, ’theorie en spellen’, ‘het gezondheidsprofiel’ en ‘mijn persoonlijk actieplan’. Houding van trainer: open, respectvol en empathisch.

Uitvoering
Type organisatie

PRISMA is geschikt voor zowel de eerste als de tweede lijn. Voor het geven van de cursus is een ruimte nodig waarin 15-20 mensen in een ronde opstelling kunnen zitten. Er moet een flap-over aanwezig zijn en er moet voldoende plaats zijn op de muren om flap-over vellen op te hangen. De ruimte kan zijn in de eigen praktijk, in een buurthuis, een zalencentrum of in het lokale ziekenhuis.
Er zijn momenteel meer dan 30 instellingen in Nederland en op Aruba die ‘PRISMA diabetes’ aanbieden. Dit zijn grote zorggroepen maar ook kleinere huisartsenpraktijken, ziekenhuizen en thuiszorginstellingen. Bijna de helft hiervan gebruikt nu ook ‘PRISMA preventie hart- en vaatziekten’. Alleen instellingen betrokken bij de doelgroep, zullen deze PRISMA cursus aanbieden.

Randvoorwaarden

Uit implementatieonderzoek van PRISMA (Bader, 2016) blijkt dat draagvlak, financiering en coördinatie belangrijke organisatorische randvoorwaarden zijn bij de organisatie (zorggroep, huisartsenpraktijk of afdeling) voor een succesvolle implementatie.

Draagvlak

Het is belangrijk dat er binnen de organisatie (management en helpverleners) draagvlak en enthousiasme is voor zelfmanagement en een patiëntgerichte aanpak. Het helpt als een (huis)arts of kaderarts zelf PRISMA trainer is en/of achter de PRISMA methodiek en filosofie staat.

Kosten

Het is belangrijk dat de reële kosten voor PRISMA inzichtelijk worden gemaakt. PRISMA wordt vaak gefinancierd vanuit pilotgelden, GEZ-gelden (tot voor kort) of uit de Ketenzorg CVRM. Als de organisatie verder wil met zelfmanagement en patiëntgerichte aanpak middels de PRISMA methodiek en een reëel beeld heeft van de kostprijs, lukt het vrijwel altijd om samen met de preferente zorgverzekeraar de financiële middelen te vinden.

Coördinatie

PRISMA vraagt net als alle andere groepsinterventies coördinatie. Als er een coördinator is aangesteld (een PRISMA trainer of iemand van het ondersteunend personeel), dan is de kans groter dat de cursussen goed gevuld worden en aan alle randvoorwaarden (locatie, catering, werving, data, trainers inplannen etc.) wordt voldaan. Als er is geen coördinator is en trainers het zelf moeten regelen zonder extra begrote tijd, dan komt het werven en plannen van de cursussen veelal in gevaar.

Na traject

Daarnaast is belangrijk dat de organisatie een beeld heeft van landelijke aanbod van (bewezen effectieve) interventies (www.loketgezondleven.nl) en organisaties/praktijken op het gebied van Zorg en Welzijn (Sociale Kaart) ter ondersteuning van het uitvoeren van ‘mijn persoonlijk actieplan’ van de deelnemers.

Materialen

Voor trainers: trainershandleiding (PRISMA methodiek en filosofie plus specifiek draaiboek van de cursus), wervingsmaterialen, evaluatieformulieren en website: http://www.focusopzelfzorg.nl/. Er zijn twee draaiboeken: preventie hart- en vaatziekten en hart- en vaatziekten (na hartinfarct).

Voor deelnemers: ‘Mijn persoonlijk actieplan’ (samenvatting van cursus, gezondheidsprofiel en actieplan), evaluatieformulieren en website: http://www.prismacursus.nl/. Er zijn twee ‘Mijn persoonlijk actieplannen’: preventie hart- en vaatziekten en hart- en vaatziekten.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 08-07-2020
Oordeel commissie

PRISMA Hart- en Vaatziekten sluit aan op een belangrijk gezondheidsprobleem en baseert zich op een buitenlands programma dat effectief is gebleken in andere context / bij een andere doelgroep. Mogelijke werkzame processen staan overzichtelijk weergegeven in een tabel.

De materialen voor training en uitvoering zijn mooi vormgegeven, duidelijk en overzichtelijk. Het programma wordt gewaardeerd door de deelnemers en heeft een goede kwaliteitsbewaking.

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Onderzoek

Onderzoek naar haalbaarheid, geschiktheid en acceptatie van PRISMA laat zien dat de cursussen haalbaar en uitvoerbaar zijn in de praktijk, goed gewaardeerd worden door deelnemers, inhoudelijk afgestemd zijn op behoeften en medisch profiel van de deelnemers.

Succesfactoren zijn: voldoende draagvlak en enthousiasme binnen de zorggroep, financiering voor PRISMA en goede coördinatie tijdens de implementatie (aanstellen coördinator).

Eigenaar en contact
Eigenaar Amsterdam UMC locatie VUmc, Diƫtetiek en Voedingswetenschappen
Contactpersoon Sabine de Groot, prisma@vumc.nl, 020-44 43410
Suzanne Bader, prisma@vumc.nl, 020-4443410