Be wise, think twice

Naam interventie Be wise, think twice
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 13-02-2020
De interventie in het kort
Doelgroep

BWTT is ontwikkeld voor leerlingen uit de eerste twee klassen (ongeveer 12 tot en met 14 jaar) van het cluster 4 VSO.

Doel

BWTT heeft als doel de leerlingen bewust te maken van de risico’s van middelengebruik en daarmee hun houding ten opzichte van middelengebruik op een gunstige manier te beïnvloeden.

Uitvoering
Type organisatie

BWTT is bedoelde voor leerlingen uit de eerste twee klassen (ongeveer 12 tot en met 14 jaar) van het VSO. De lessenserie kan worden uitgevoerd in een regulier klaslokaal met een laptop en beamer.

Randvoorwaarden

Voor een goede uitvoering van BWTT moeten in ieder geval alle lessen worden gegeven. Docenten moeten dus de tijd hebben om 4 lesuren te kunnen besteden aan BWTT. Daarnaast moeten de docenten de docententraining gevolgd hebben. Verder blijkt dat een goede vertrouwensrelatie tussen docent en leerling de uitvoering en het effect ten goede komt. Op het moment dat er geen veilige sfeer is in de klas wordt de inzet van BWTT afgeraden (aan de hand van het pilotonderzoek). Een veilige sfeer wordt bepaald aan de hand van de groepsdynamiek en de relatie met de docent. Pestgedrag past niet binnen een veilige sfeer. Alle leerlingen dienen voldoende tot hun recht te komen en durven zichzelf uit te spreken in de groep of bij de docent. Enige oproer hoort nou eenmaal bij het VSO, maar de docent dient de leerlingen bij de les te kunnen houden wanneer nodig. Lastige onderwerpen (zoals middelengebruik of uitingen van gedrag) dienen door de docent besproken te kunnen worden in de groep of individueel. Het resultaat van een veilige sfeer is dat de leerlingen zichzelf open (durven) te stellen.

Uit het pilotonderzoek bleek dat de veilige sfeer van groot belang is m.b.t. de uitvoer het effect. Hierdoor is het scheppen van een veilig sfeer in de groep onderdeel van zowel de training die de preventiewerkers krijgen (Train-de-Trainer) als de docententraining. De preventiewerkers dienen dit over te brengen op de docenten. Daarom gaat het grootste deel van de docententraining over de vertrouwensrelatie.

Er is sprake van veel uiteenlopende problematiek, maar ook van verschillen in IQ en EQ. Het is van belang dat er van te voren wordt gekeken naar de diversiteit van de doelgroep om BWTT uit te kunnen voeren. Als dit niet wordt gedaan kan het mogelijk resulteren in een onveilige sfeer in de klas, zoals hierboven beschreven. Er wordt op verschillende wijzen rekening gehouden met de diversiteit van de doelgroep:

  • Leerlingen die wat betreft problematiek op elkaar lijken worden binnen het VSO bij elkaar geplaatst
  • Er wordt van te voren bepaald of BWTT geschikt is voor de leerling
  • Er kan gekozen worden tussen vier verschillende rolmodellen
  • Vanuit de training heeft de docent handvatten gekregen hoe hij om kan met weerstand

Als laatste is het van belang dat de leerlingen wel al bezig zijn met middelen(gebruik). Mocht dit niet het geval zijn kan de lessenserie de leerlingen mogelijk nieuwsgierig maken naar middelen(gebruik) (Onrust et al., 2016). Voordat leerlingen op het VSO worden toegelaten is er sprake van een intake. Hierbij wordt informatie verzamelend van zowel de ouders, de leerling als de voorgaande school. Het kan daardoor bekend zijn bij de docent of middelen(gebruik) een thema is voor de leerling. Daarnaast is de relatie/het contact tussen de docent en leerling intensiever op het VSO in vergelijking met regulier onderwijs. De docent kent de leerlingen en kan daardoor ook weten of het thema speelt binnen een klas.

Materialen

Werving

  • Voor de werving wordt op dit moment een flyer ontwikkeld vanuit De gezonde school en genotmiddelen (DGSG) met alle materialen voor het praktijkonderwijs en VSO. Hier komt BWTT in terug.

Uitvoering

  • Docenteninstructies bij iedere les
  • Werkbladen voor de leerlingen met instructies voor de opdrachten
  • Per les is er één filmpje per ervaringsdeskundige (in totaal zijn er 4 verschillende ervaringsdeskundigen)
  • Tagcloud
  • 7 Days Challenge
  • Powerpointpresentaties bij de lessen
  • Overig filmmateriaal
Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 13-02-2020
Oordeel commissie

Be wise, think twice is ontwikkeld voor een urgent probleem en een belangrijke doelgroep. De commissie is onder de indruk van de duidelijke en logische beschrijving en de scherpe (bescheiden) doelen van de interventie. BWTT is goed ingebed in het integrale aanbod en er zijn goede ondersteunende materialen beschikbaar.
Een ander sterk punt is dat er tijdens de training van docenten aandacht is voor het opbouwen van een vertrouwensrelatie en het creëren van een veilige sfeer in de klas.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

Naar BWTT is in 2016 een pilotonderzoek uitgevoerd waarbij gekeken is naar de bruikbaarheid, uitvoering en werkzaamheid van de interventie. Hiervoor zijn interviews afgenomen bij docenten en preventiewerkers (bruikbaarheid), zijn evaluatieformulieren ingevuld door de docenten en observaties uitgevoerd (uitvoering) en zijn vragenlijsten afgenomen bij leerlingen (werkzaamheid). Uit de resultaten blijkt dat de meeste docenten de opdrachten helemaal uitvoeren zoals bedoeld en dat er af en toe een aantal opdrachten ietwat wordt gewijzigd. Het grootste deel van docenten vond de lessen duidelijk en compleet. De meningen van de leerlingen over de aantrekkelijkheid liepen uiteen. Zo werden bijvoorbeeld de onderwerpen van de lessen positief beoordeeld, maar de individuele invulopdrachten minder. Wat betreft de werkzaamheid bleek dat leerlingen bij de nameting een significant negatievere attitude ten opzichte van blowen hadden.

Eigenaar en contact
Eigenaar Trimbos-instituut
Contactpersoon Jeroen Lammers, jlammers@trimbos.nl, 030 29 59 309
Verwijzingen
Interventieoverzichten