Veiligwijs. Lesmethode voor relationele en seksuele vorming voor het primair onderwijs.

Naam interventie Veiligwijs. Lesmethode voor relationele en seksuele vorming voor het primair onderwijs.
Erkenningsstatus Goed beschreven
Datum erkenning 11-04-2019
De interventie in het kort
Doelgroep

Kinderen van groep 1 tot en met 8 van openbaar en identiteitsgebonden primair onderwijs.

Doel

Het bevorderen van gezonde relationele en seksuele vorming van kinderen van 4 - 12 jaar.
Subdoelen:
Kinderen leren om zorg te dragen voor zichzelf en de ander [1] en om respect te hebben voor verschillende gezinsvormen en levensovertuigingen [2]. Kinderen zijn weerbaar (wensen en grenzen bewaken en hulp vragen) [3] en kunnen veilige keuzes herkennen en maken [4].
Leerkrachten zijn zich bewust van hun eigen waarden [1] en expertise [2] op het gebied van relaties en seksualiteit.

Aanpak in het kort

Met de doorlopende leerlijn van 8-10 lessen (van ongeveer 45 minuten) per dubbel leerjaar krijgen kinderen van groep 1 tot 8, passend bij hun leeftijd en niveau, betrouwbare informatie over identiteit, veilige relatievorming en seksualiteit.
De docentenhandleiding helpt leerkrachten, onder andere door reflectie en informatievoorziening, vanuit hun eigen waarden en expertise in gesprek te gaan over relaties en seksualiteit en hierbij aan te sluiten op het niveau van de klas.

Uitvoering
Type organisatie

De lesmethode van de interventie Veiligwijs kan uitgevoerd worden in alle klassen/groepen van het openbaar en identiteitsgebonden primair onderwijs. De lessen kunnen verzorgd worden in de klaslokalen. Een enkele keer wordt er als mogelijkheid gegeven de les (of oefeningen uit die les) in de gymles, het gymlokaal of op het schoolplein te verzorgen.
De lesmethode heeft een doorlopende leerlijn, de lesopbouw is afgestemd op het ontwikkelingsniveau van kinderen. In de methode is er rekening gehouden met persoonlijke en culturele verschillen.
De docentenhandleiding van de interventie Veiligwijs en intervisie-opdrachten zijn voor leerkrachten van alle klassen/groepen van het openbaar en identiteitsgebonden primair onderwijs.

Randvoorwaarden

Organisatorisch

  • Het eerste initiatief voor het oppakken van deze thema’s komt vaak van één of meerdere leerkrachten (de zogenaamde ‘kartrekker’), maar het is belangrijk dat de keuze daadwerkelijk met Veiligwijs te gaan werken vanuit bestuurs/ directieniveau wordt onderschreven en ondersteund. Dan worden lessen meer gestructureerd ingepland.

  • Ook dient er op alle niveaus helder over gecommuniceerd te worden en dient de school ouders hier goed over te informeren en bij te betrekken. Hoe de school dit kan doen komt duidelijk aan bod bij Veiligwijs en het ondersteunend materiaal hiervoor wordt erbij geleverd. 

Contextueel

  • Veiligwijs is beter te implementeren als de context (de omgeving) dit ondersteunt. In de samenleving is er inmiddels steeds meer aandacht voor het investeren in het respectvol omgaan met seksuele diversiteit (kerndoel 38), burgerschapsvorming en bijvoorbeeld sociale veiligheid in de klas.

  • Ook vanuit het Ministerie van OCW (en bijvoorbeeld de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen) vragen aandacht voor het werken met goede lespakketten over relaties en seksualiteit en dit gestructureerd aan te bieden.

  • Ook berichten uit het nieuws (zoals nieuws over sextorsion, seksuele intimidatie) die zorgelijk zijn, kunnen voor scholen de noodzaak om hierover in gesprek te gaan versterken.

Materialen
  • Een lesmap met leskaternen per dubbel leerjaar (groep 1/2, 3/4, 5/6 en 7/8) bestaande uit 8-10 lessen van ongeveer 45 minuten. Per les zijn de doelstellingen, voorbereiding en benodigdheden verwoord. Voor de bovenbouw zijn daar de begrippen die in de les aan bod komen aan toegevoegd.

  • Persoonsgebonden docentenhandleiding voor de leerkracht, onderwijsassistent en stagiair.

  • Digitale portal met aanvullend materiaal, video e.d. en voorbeeldbrief voor de ouders.

  • Informatieve flyer voor ouders.

  • Optioneel: informatieboekje seksuele opvoeding voor ouders, prentenboeken.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed beschreven
Datum erkenning 11-04-2019
Oordeel commissie

Onafhankelijke praktijkbeoordelaars die werkzaam zijn bij een thema-instituut, GGD, GGZ of thuiszorg geven deze interventie het oordeel ‘goed beschreven’. Dat houdt in dat ‘Veiligwijs’ voldoet aan de criteria voor een goede beschrijving, handleiding en procesevaluatie.
Het is een mooie volledige interventie (met lessen en een docentenhandleiding) en een link met andere organisaties en relevantie zorgstructuren. 
Het lesmateriaal is goed onderbouwd door literatuur en kennis over seksuele opvoeding en heeft een structurele uitwerking in een doorlopende leerlijn waarin alle aspecten worden behandeld.

Interventie is beoordeeld door Praktijkbeoordelaars CGL
Onderzoek

In mei 2018 is er een procesevaluatie uitgevoerd. De leerkrachten van diverse groepen en met een verschillend aantal jaar leservaring zijn overwegend positief. De hoeveelheid lessen en de inhoud ervan worden als voldoende of precies goed beoordeeld. Veel leerkrachten gaven aan meer zelfvertrouwen te hebben gekregen door het werken met de bijbehorende docentenhandleiding. Zij vinden opdrachten goed beschreven en het materiaal in de digitale portal biedt voldoende ondersteuning.

Eigenaar en contact
Eigenaar Care for Sexuality Foundation
Contactpersoon Arjet Borger, a.borger@careforsexuality.org, 0628583333
Edine Spoelman, e.spoelman@careforsexuality.org, 0644257295
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s