SMARTsize

Naam interventie SMARTsize
Erkenningsstatus Goede aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 10-11-2016
De interventie in het kort
Doelgroep

SMARTsize richt zich op volwassenen met overgewicht of obesitas (BMI=25). Dit kunnen ook cliënten zijn met co-morbiditeit, zoals diabetes mellitus type 2, hypercholesterolemie, hypertensie of apneu. Echter, het is aan de zorgverlener om te bepalen of de methodiek geschikt is voor iedere cliënt. SMARTsize is niet geschikt voor mensen met een eetstoornis of mensen met ondergewicht.

Doel

SMARTsize richt zich op het verbeteren van vaardigheden en mogelijkheden van mensen met overgewicht/obesitas om adequate porties en producten met een lage energiedichtheid te selecteren, bereiden en consumeren ten einde minimaal 5% gewichtsverlies in een periode van 12 weken te bereiken. Daarnaast richt het zich op bewustwording van en omgaan met omgevingsinvloeden die verleiden tot overeten.

Aanpak in het kort

SMARTsize bestaat uit een boek, een interactieve website, een homescreener en een kookcursus. De deelnemer krijgt de verschillende onderdelen gedurende een periode van 12 weken gefaseerd aangeboden met minimale tussenkomst van de zorgverlener. Tijdens deze periode vinden ook 3 kooklessen plaats met ‘peers’ en zorgverlener.

Uitvoering
Type organisatie

Voor de intake en de eventuele individuele afspraken is een spreekkamer nodig. De deelnemer gaat zelf voornamelijk zelfstandig aan de slag met website en boek. Hiervoor heeft de deelnemer dan ook toegang tot een PC met internet nodig. Voor de kookcursus is een ruimte nodig met kookapparatuur en een gootsteen geschikt voor circa 7-10 deelnemers. Idealiter zijn er meerdere kooktoestellen zodat de deelnemer alleen of in duo’s kan oefenen. Indien er minder kooktoestellen zijn, worden de groepjes groter. Daarnaast is het handig om voor de theorie-onderdelen en het nuttigen van de maaltijd voldoende tafels en stoelen te hebben. Privacy is een aandachtspunt.

Zorgverleners die cliënten met overgewicht/obesitas begeleiden bij afvallen kunnen SMARTsize in principe uitvoeren. Te denken valt aan diëtisten, gewichtsconsulenten of praktijkondersteuners in een eigen praktijk of maatschap of in dienst van een bedrijf of bij een zorgorganisatie. Indien een eigen locatie voor de kookcursus niet beschikbaar is, dan kan deze gehuurd worden bij bijvoorbeeld buurthuizen of scholen. Meer informatie hierover staat in het handboek.

Randvoorwaarden

Voor de uitvoering van de interventie dienen zowel de zorgverlener als de cliënt toegang tot internet te hebben. Bovendien moet de cliënt voldoende vaardigheden beheersen om de materialen te lezen en toe te passen, zowel wat betreft het Nederlands als wat betreft gezondheidsvaardigheden. Daarnaast is voor de kookcursus een ruimte nodig waar men gezamenlijk kan koken.

De bewijskracht voor dit programma is ontleend aan onderzoek dat met name is uitgevoerd bij autochtone Nederlanders. Het is nog niet duidelijk in hoeverre de culturele achtergrond van de doelgroep invloed heeft op de uitvoer en effectiviteit van SMARTsize.

Een goede samenwerking met huisartsenpraktijken kan helpen bij het bereiken en vinden van deelnemers voor dit programma.

Materialen

Boek ‘SMARTsize Me: Afvallen op een slimme manier’, Website SMARTsize Me inclusief clip SMARTsize Me, Homescreener, Handboek Implementatie SMARTsize en diverse materialen zoals handouts en tips voor de begeleiding.

Materialen zijn verkrijgbaar via portiecoaching.nl. Informatie over trainingen is te vinden op (http://brickhouseacademy.nl/trainingen)

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goede aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 10-11-2016
Oordeel commissie

SMARTsize is een zorgvuldig ontwikkelde interventie met zowel bestaande als vernieuwende methoden voor gedragsverandering, ondersteund door goed onderzoek. SMARTsize is effectief op de korte termijn (BMI). Zelfgerapporteerd gedrag voor portiecontrole (belangrijke mediërende variabele voor BMI) is ook op langere termijn effectief.

Het materiaal van SMARTsize is zeer verzorgd. De interventie is een goede aanvulling voor de individuele zorgverlening of bij een bredere aanpak met andere evidence-based methoden (zoals erkende beweeginterventies).

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Onderzoek

SMARTsize is in 2013 geëvalueerd onder 278 mensen (interventiegroep N=139 en controle groep N=139) met overgewicht/obesitas in een randomized controlled trial. Resultaten laten zien dat het programma na drie maanden leidt tot significant meer gewichtsverlies dan de controle groep. De BMI van de deelnemers is verlaagd met 6%, wat beschouwd wordt als klinisch relevant. De evaluatie laat zien dat het effect gemedieerd wordt door het gebruik van de portiecontrole-strategieën. Op de langere termijn zijn de deelnemers nog wel lager in gewicht, maar verschilt dit niet meer van de controlegroep. Er worden verschillende aanbevelingen gedaan om de positieve effecten te laten beklijven, waaronder het inbedden in een traject met een zorgverlener.

Eigenaar en contact
Eigenaar VU - afdeling Gezondheidswetenschappen
Contactpersoon prof.dr. Ingrid Steenhuis, ingrid.steenhuis@vu.nl, 020 - 5986948
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s