Lesbrief Seksuele Diversiteit en genderdiversiteit bij Lang Leve de Liefde

Naam interventie Lesbrief Seksuele Diversiteit en genderdiversiteit bij Lang Leve de Liefde
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 02-09-2015
De interventie in het kort
Doelgroep

Leerlingen, 13-15 jaar oud, in de tweede klas van het voortgezet onderwijs – praktijk onderwijs, vmbo basis beroep, vmbo, havo en vwo.

Doel

Jongeren hebben respect voor seksuele diversiteit (incl. genderdiversiteit) van leeftijdgenoten en mensen om hen heen.

Aanpak in het kort

Lang Leve de Liefde Onderbouw, is een lespakket van zes op elkaar volgende en aansluitende lessen:
Les 1: Over lichamelijke, emotionele en sociale veranderingen tijdens de puberteit, bijvoorbeeld verliefdheid, seksuele identiteit.
Les 2: Over relaties en intimiteit en vormen daarvan
Les 3: Ontdekken en communiceren van eigen wensen en grenzen en die van een ander op het gebied van intimiteit
Les 4: Voorwaarde voor prettige en gewenste seks en intimiteit
Les 5: Veilig vrijen: Zwangerschap en soa en preventie daarvan (biologische kant)
Les 6: Veilig vrijen: Anticonceptie en condoomgebruik
Na les 1 of 6: Aanvullende / verdiepingsles over seksuele diversiteit
Het lespakket wordt gegeven door de docenten biologie of verzorging of door de mentor.

Uitvoering
Type organisatie

De interventie wordt uitgevoerd op scholen voor voortgezet onderwijs in Nederland. Dit zijn praktijkscholen, vmbo, havo en vwo scholen. De interventie kan eventueel in Engelstalig voortgezet onderwijs worden uitgevoerd.

Randvoorwaarden

Voorwaarde voor goede uitvoering van de lessen is dat docenten adequaat weten om te gaan met dilemma’s in het lesgeven zoals: omgaan met homonegatief gedrag, omgaan met ervaringsverschillen, omgaan met lastige vragen, creëren van en veilige sfeer etc. Niet alle docenten zijn hiertoe voldoende toegerust. Daarom is een ondersteunende website ontwikkeld www.lesgevenindeliefde.nl.
Wenselijk is dat scholen de interventie niet eenmalig uitvoeren, maar structureel inbedden en opnemen in het curriculum. Met het opnemen van de thema’s seksualiteit en seksuele diversiteit in de kerndoelen van de onderbouw van het voortgezet onderwijs, worden scholen gestimuleerd structureel aandacht te besteden aan het thema.
Ook GGD’en spelen voor zover zij daartoe de capaciteit hebben, een belangrijke rol in het promoten van het gebruik van het lesprogramma en het ondersteunen van docenten. Zo geven GGD’ en informatie over het lespakket en kunnen zij een training voor docenten organiseren. Niet alle GGD’ en hebben voldoende tijd en middelen om deze taak vervullen.

Verdiepingsles over Seksuele Diversiteit.
Vanaf 1 december 2012 is respectvol leren omgaan met diversiteit een onderdeel van de gewijzigde kerndoelen voor het VO (kerndoel 43). Seksuele diversiteit is daarbij een expliciet onderwerp. Leerlingen dienen te leren om ‘respectvol om te gaan met seksualiteit en diversiteit in de samenleving, waaronder seksuele diversiteit‘. Scholen en GGD-en die Lang Leve de Liefde gebruiken, willen graag inhoud en vorm geven aan deze nieuwe kerndoelen en hebben behoefte aan een aanvulling over seksuele diversiteit.

Haalbaarheid/uitvoerbaarheid van de extra les over seksuele diversiteit De koppeling van de Lesbrief aan het populaire lespakket Lang Leve de Liefde, vergroot de toegankelijkheid en toepasbaarheid voor de docent. Het programma bevat naast achtergrondinformatie voor de docent slechts één verdiepingsles en kost daarom nauwelijks ‘extra‘ lestijd van een docent. De Lesbrief wordt positief gewaardeerd door docenten en leerlingen. De lesactiviteiten sluiten aan bij de leerstijl van leerlingen. Docenten vinden de Lesbrief "zeer praktisch om les mee te geven" (K. de Jager, Procesevaluatie lesbrief Seksuele Diversiteit. Faculteit Toegepaste Psychologie, Hogeschool van Amsterdam, 2014).-

Materialen

Iedere leerling krijgt een mooi vormgegeven leerlingenmagazine met informatie, illustraties, ervaringen en meningen van jongeren, en invuloefeningen. Er zijn twee versies van het magazine: voor het praktijkonderwijs is de vorm aangepast door eenvoudiger taalgebruik, grotere lettertypes, rustigere vormgeving, minder tekst en meer illustraties en doe-opdrachten.
Daarnaast wordt er per les een filmpje getoond over het onderwerp, met docudrama, en interviews met jongeren over hun ervaringen en hun meningen.
De docenten gebruiken een handleiding met de lesaanpak en hoe discussie kan worden ingezet om het thema en de filmpjes te behandelen.
In de verdiepingsles over seksuele diversiteit wordt het filmpje ’Çoming out‘ getoond en het kaartjesspel uitgevoerd. De bijbehorende lesbrief bevat achtergrondinformatie en een uitgewerkte lesopzet.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 02-09-2015
Oordeel commissie

De lesbrief is erkend op voorwaarde dat de lesbrief in combinatie met de al erkende interventie Lang Leve de Liefde onderbouw wordt uitgevoerd.

Een belangrijk thema binnen de kerndoelen van het onderwijs is Seksuele diversiteit. Deze verdiepingsles op Lang Leve de Liefde onderbouw is daarom een welkome aanvulling. Ouders worden niet direct betrokken bij de interventie. Ze ontvangen wel een folder met informatie en tips hoe zij seksualiteit, incl. seksuele diversiteit met hun kinderen bespreekbaar kunnen maken.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

In een gerandomiseerde effectevaluatie met een controlegroep zijn de determinanten gemeten met een voormeting, directe nameting en een follow-up 6-8 maanden na afloop. Multilevel regressieanalyses zijn uitgevoerd.
Op de primaire uitkomstmaten waarop geen significant effect werd gevonden, was er veelal wel een positieve verandering in de experimentele groep, maar deze was niet significant groter in vergelijking met de controlegroep. Er zijn significante positieve interventie-effecten ten opzichte van de controleconditie gevonden op 8 van de 16 primaire uitkomstmaten: kennis over seksuele gezondheid, soa risicoperceptie, attitude, subjectieve norm, eigeneffectiviteit en intentie mbt condoomgebruik, en attitude en subjectieve norm mbt pilgebruik.
Het positieve effect op condoom-intentie op de langere termijn is bijzonder bemoedigend, aangezien lange termijn effecten zelden worden gevonden bij dit soort interventies en aangezien de intentie de beste voorspeller is van gedrag.

Eigenaar en contact
Eigenaar Soa Aids Nederland
Contactpersoon Suzanne Meijer, smeijer@soaaids.nl, 020 - 62 62 669
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s