Voel je Vrij! Stoppen met roken en leefstijltraining GGZ

Naam interventie Voel je Vrij! Stoppen met roken en leefstijltraining GGZ
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 11-05-2016
De interventie in het kort
Doelgroep

Rokende cliënten en rokende medewerkers van GGZ- of RIBW instellingen, die willen stoppen met roken.

Doel

Het vergroten van de urgentie van stoppen met roken bij cliënten en medewerkers GGZ. Dit moet leiden tot een geslaagde stoppoging van vijftien procent van de deelnemers (cliënten en medewerkers) een jaar na deelname aan de Voel je Vrij!-groep.
Daarmee moet de kloof tussen de algemene populatie enerzijds en GGZ-cliënten en medewerkers anderzijds verkleinen als het gaat om de levensverwachting en het lichamelijk en psychisch welbevinden.

Aanpak in het kort

De interventie Voel je Vrij! Stoppen met Roken & Leefstijltraining GGZ is een groepstraining waar cliënten én medewerkers samen in een groep begeleid worden bij het stoppen met roken. Daarnaast krijgen medewerkers die de opleiding volgen tot trainer Voel je Vrij! GGZ handvatten om het rookbeleid in de instelling in kaart te brengen en vervolgens in samenwerking met het management tot aanscherpen en handhaving te komen. Het probleem van de hoge prevalentie van roken binnen de instelling wordt hierdoor organisatiebreed aangepakt.

Uitvoering
Type organisatie

GGZ-instellingen, RIBW’s, instellingen voor forensische zorg en voor mensen met een verstandelijke beperking.

Randvoorwaarden

In de organisatie moet draagvlak zijn van het management en medewerkers. In hun opleiding krijgen de trainers door middel van huiswerkopdrachten handvatten om draagvlak te creëren.
Een psychiater of behandelend arts moet kennis hebben van behandeling tabaksverslaving en de cliënten monitoren tijdens hun deelname aan de interventie. De psychiater/behandelend arts wordt uitgenodigd voor deelname aan een dagdeel van de opleiding. Dit dagdeel is er een gastles van een psychiater, verpleegkundig specialist en ervaringsdeskundige die betrokken zijn geweest bij de pilot en ontwikkeling van de interventie. Met behulp van Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) kan de arts vaststellen of en in welke mate de cliënt last heeft van positieve en negatieve symptomen. PANSS is ook geschikt voor het meten van veranderingen in de symptomen, bijvoorbeeld ten gevolge van stoppen met roken en gewijzigde medicatie. Voor alle deelnemende cliënten is het belangrijk dat een arts of psychiater de cliënt kan monitoren en zo nodig medicatie kan bijstellen. Dit geldt ook voor insuline afhankelijke deelnemers. Roken en stoppen met roken heeft invloed op de bloedsuikerspiegels en deze moeten regelmatig gecontroleerd worden tijdens de stoppoging om de dosering insuline zo nodig bij te stellen. Zowel bij antipsychotica (met name clozapine) als bij insuline zal het meestal gaan om verlagen van de medicatie.
Het management moet geld en ruimte beschikbaar stellen voor de uitvoering van de interventie. Er moeten duidelijke afspraken gemaakt worden met het management over de vergoeding: kosten van de interventie en kosten van de nicotinevervangers. De instelling kan hierover eigen afspraken maken met de cliënten en medewerkers. Van tevoren moet worden uitgezocht hoe de vergoeding via de zorgverzekeraar geregeld is. Dit kan verschillen per zorgverzekeraar per jaar. Het Kwaliteitsregister Stop met Roken en het Partnership stoppen met roken zetten zich in om tot duidelijker afspraken met de zorgverzekeraars te komen. Voor cliënten hangt vergoeding samen met intra- of extramurale zorg (34,38).
Er moeten supporters beschikbaar zijn. De supporters worden geworven door de trainers. Ze krijgen een instructie om de supportgroepen vorm te geven. Het thema van de supportgroep sluit steeds aan bij de fase van het stopproces. Trainers en supporters houden elkaar op de hoogte van het verloop van de bijeenkomsten, door een kort verslag van de bijeenkomst per mail.
Er is goede samenwerking nodig met behandelaars, psychiater en teamleiding van de cliënten. Stoppen met roken kan leiden tot tijdelijke instabiliteit van de cliënt. De zorg moet daarom opgeschaald worden en deelname aan de interventie moet opgenomen worden in het zorgplan. De trainers maken hierover voor aanvang van de interventie afspraken. Na iedere training sturen ze een korte update naar behandelaars, psychiater en teamleiding van de cliënten.

Materialen

Werkboek Voel je Vrij! Stoppen met Roken & Leefstijltraining GGZ voor de deelnemers. Het werkboek bevat informatie over o.a. roken, ontwenningsverschijnselen, het gebruik van nicotinevervangers, omgaan met stress, gezonde leefstijl.
Voor de trainers is er een trainershandleiding. Voor de supporters is er een korte instructie, waarmee ze de supportgroepen zelf verder kunnen vormgeven.

Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 11-05-2016
Oordeel commissie

Voel je vrij! is erkend voor de groepsinterventie; dit onderdeel is goed theoretisch onderbouwd en de uitvoerbaarheid is uitstekend. De erkenning geldt niet voor de beleidsbeïnvloedende activiteiten die deel uitmaken van de interventie, omdat de werkzaamheid hiervan nog onvoldoende is onderbouwd.

Interventie is beoordeeld door Commissie 9: Langdurige geestelijke gezondheidszorg (Ti)
Onderzoek

Er is een pilotstudie gedaan in 2011 in GGZ inGeest. Hieruit bleek dat de slagingspercentages vergelijkbaar zijn met die van interventies bij de algemene populatie rokers in Nederland.
Er is nog geen uitgebreider onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de interventie. Het Fonds Psychische Gezondheid en Momentum Training & Coaching verzamelen momenteel de gegevens over de resultaten van de interventie die uitgevoerd wordt door trainers die sinds 2012 zijn opgeleid. Er wordt gezocht naar gelden om een effectevaluatie van de interventie uit te laten voeren.

Eigenaar en contact
Eigenaar Momentum Training & Coaching
Contactpersoon Simone Königs, simone@momentumtraining.nl, 06-54357575
Verwijzingen
Themapagina’s