Je Lijf, je Lief!

Naam interventie Je Lijf, je Lief!
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 03-12-2020
De interventie in het kort
Doelgroep

Je Lijf, je Lief! is bedoeld voor moeilijk lerende jongeren en jongeren met een lichte verstandelijke beperking (IQ tussen 55 en 80) uit het eerste en tweede jaar van het praktijkonderwijs, in de leeftijd van 12 tot en met 14 jaar.

Doel

Het hoofddoel van Je Lijf, je Lief! is: Jongeren in het praktijkonderwijs zijn na het volgen van het lesprogramma Je Lijf, je Lief! beter dan daarvoor in staat hun eigen grenzen te herkennen en duidelijk te maken aan anderen, én de grenzen van anderen op het gebied van seksualiteit te herkennen en te respecteren, zodat zij minder vaak seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaken of uitoefenen.

Aanpak in het kort

Het lesprogramma Je Lijf, je Lief! behandelt in vijf opeenvolgende lessen de volgende thema’s (dit zijn ook de subdoelen van de interventie):

1.Eigen wensen herkennen en aangeven: leerlingen geven wensen aan op seksueel gebied (in de klas).

2. Eigen grenzen herkennen en aangeven: leerlingen geven eigen grenzen aan op seksueel gebied (in de klas).

3. Wensen en grenzen herkennen bij de ander: leerlingen herkennen wensen en grenzen van de ander op seksueel gebied (in de klas).

4. Grenzen van de ander respecteren: leerlingen respecteren grenzen van de ander op seksueel gebied (in de klas).

5. Groepsdruk: leerlingen geven grenzen en wensen aan op seksueel gebied en respecteren grenzen van een ander, ook wanneer zij geconfronteerd worden met vormen van groepsdruk (in de klas).

De bijbehorende docentenhandleiding geeft docenten structuur en ondersteuning bij de uitvoering van het lesprogramma.

Uitvoering
Type organisatie

De interventie Je Lijf, je Lief! wordt uitgevoerd op praktijkscholen door docenten: meestal mentoren, soms docenten Gezondheidszorg en Welzijn. Het is belangrijk dat de klaslokalen waar de lessen gegeven worden, groot genoeg zijn om werkvormen te kunnen uitvoeren. De jongeren hebben ruimte nodig om door de klas te kunnen lopen.

Randvoorwaarden

Een belangrijk voorwaarde voor goede uitvoering van het lesprogramma is dat docenten goed voorbereid de lessen geven. Docenten krijgen tijdens de docententraining voldoende achtergrondinformatie en gaan ook daadwerkelijk met het lespakket aan de slag. Wanneer het voor docenten niet haalbaar is om de docententraining te volgen, wordt hun geadviseerd om het lesprogramma grondig door te nemen voordat ze het gaan uitvoeren. Voldoende ondersteuning vanuit de schoolleiding en door de GGD zijn belangrijk om de lessen goed te kunnen geven. Wenselijk is dat scholen het lespakket niet eenmalig uitvoeren, maar structureel inbedden en opnemen in het curriculum. Het lesprogramma kan worden ingezet als onderdeel van de aandacht die binnen de school wordt besteed aan seksuele vorming, seksualiteitsbeleving en seksueel grensoverschrijdend gedrag. De ontwikkelaars pleiten ervoor dat het lesprogramma onderdeel is van een doorlopende leerlijn seksualiteit. Gedragsverandering op de lange termijn kan Je Lijf, je Lief! niet alleen bereiken. Na Je Lijf, je Lief! kan bijvoorbeeld Lang Leve de Liefde ingezet worden, een lesprogramma dat geschikt is voor jongeren van 13 tot 15 jaar. Op deze manier kan gegarandeerd worden dat het lesprogramma jaarlijks terugkomt en scholen het als één van hun prioriteiten hebben gesteld. Voor een structurele en integrale aanpak van seksuele gezondheid binnen de school, met aandacht voor signaleren, veilige omgeving, communicatie met ouders etc. wordt geadviseerd om samen met de GGD de Gezonde School-aanpak in te zetten. Voor de structurele inbedding van het lesprogramma is toestemming en betrokkenheid van de schooldirectie van essentieel belang (Onderwater, 2012). Daarnaast is het belangrijk dat de vertrouwenspersoon weet dat de lessen van Je Lijf, je Lief! gegeven worden en dat de veiligheidsafspraken iedere les herhaald worden, zodat jongeren zich veilig genoeg voelen om open aan de lessen deel te nemen. Verder moet de ruimte groot genoeg zijn zodat leerlingen kunnen Je Lijf, je Lief! * 13 rondlopen en is het belangrijk dat er een digibord of een laptop en beamer voor het tonen van de filmfragmenten aanwezig zijn.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 03-12-2020
Interventie is beoordeeld door Commissie 6: Maatschappelijke ondersteuning, participatie en veiligheid (Movisie)
Onderzoek

In 2009 is Je Lijf, je Lief! uitgetest (pretest) door middel van acht klassenobservaties, twee interviews met docenten en drie vragenlijsten ingevuld door docenten. Hieruit blijkt onder meer dat leerlingen overwegend enthousiast reageren op het lesprogramma (Storms & Vincent, 2009). In 2012 is er implementatieonderzoek verricht waaruit knelpunten en achterliggende redenen van stagnatie bij implementatie naar voren zijn gekomen. Dit onderzoek laat zien dat in het bijzonder de betrokkenheid van het management bij implementatie en het aandacht besteden aan weerstanden en angsten van docenten, belangrijke factoren zijn voor succesvolle implementatie van Je Lijf, je Lief!. Op basis van dit onderzoek zijn de strategieën en voorwaarden voor implementatie aangepast (Onderwater, 2012). In 2014 is onderzocht in hoeverre leerlingen zelf vinden dat de beoogde leerdoelen van het lesprogramma zijn behaald Deze evaluatie heeft naast zicht op werkzame elementen ook inzicht gegeven in verbeterpunten (Ausema, 2014). Je Lijf, je Lief! * 5 In 2016 is een driejarig onderzoeksproject van start gegaan waarin Rutgers, Movisie, GGD Amsterdam en de Universiteit Utrecht samenwerkten. In het eerste jaar is literatuuronderzoek gedaan, met als doel te achterhalen of Je Lijf, je Lief! aangepast dient te worden voor de doelgroep van jongeren met een lichte verstandelijke beperking (Felten & Storms, 2016). Op basis hiervan is het lesprogramma vereenvoudigd, met minder thema’s en meer herhaling en is de docentenhandleiding aangepast (Brants et al., 2018). Vervolgens is de herziene versie van Je Lijf, je Lief! ingezet op negentien scholen in het praktijkonderwijs in Nederland en is onderzocht op welke manier de lessen worden uitgevoerd en in hoeverre het lesprogramma effectief is (Coehoorn & Nikkelen, 2018).

Eigenaar en contact
Eigenaar Movisie
Contactpersoon Kristin Janssens, k.janssens@movisie.nl, 030 789 22 29
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s