ZekerBewegen

Naam interventie ZekerBewegen
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 24-11-2016
De interventie in het kort
Doelgroep

De doelgroep voor ZekerBewegen zijn senioren van 65 jaar en ouder die angstig zijn om te bewegen en/of te vallen. Onderzoeken tonen namelijk aan dat bij met name 65 plussers de lichamelijke conditie en/of spierkracht afneemt, waardoor er meer valincidenten plaatsvinden. Ook heeft deze doelgroep vaker last van valangst. Senioren die nog niet voldoen aan deze kenmerken, maar wel een verhoogd risico hebben om binnen de doelgroep te vallen, worden niet uitgesloten van deelname. Voor deze groep wordt ZekerBewegen ingezet als preventie.

Doel

Hoofddoel van ZekerBewegen is het verminderen van valangst. Dit leidt tot vermindering van inactiviteit en verbetering van de bewegingsvrijheid. Bewegingsvrijheid wil zeggen dat de senior zich gemakkelijker kan en durft te bewegen, waardoor de vrijheidsbeperking afneemt. 

  • 40% van de deelnemers is na ZekerBewegen minder angstig om te vallen.
Aanpak in het kort

ZekerBewegen bestaat uit een reeks van (minimaal) 6 trainingen van 1,5 uur, aangevuld met oefeningen voor thuis. Tijdens de trainingen wordt een breed scala aan oefeningen ingezet afgestemd op de wensen, mogelijkheden en behoeftes van de deelnemers. Deelnemers worden actief gestimuleerd de oefeningen ook thuis te herhalen voor versterking van de effecten. De integrale aanpak van valtrainingen, mobiliteits- en balansoefeningen, weerbaarheid en nadruk op sociale cohesie, zorgt voor een complete training.

Uitvoering
Type organisatie

De JBN voert de centrale regie over ZekerBewegen. Lesplan is vanuit de JBN ontwikkeld en ook opleiding, bijscholingen en intervisie worden vanuit de JBN georganiseerd. De lokale organisatie van ZekerBewegen is in handen van de lokale judoclub. De JBN heeft hierbij een ondersteunende rol, daar waar nodig. De lessen ZekerBewegen worden verzorgd in een geschikte en voor het gevoel fysiek veilige omgeving (bijvoorbeeld een sportzaal, dojo, of zaaltje in een wijkcentrum) waar een judomat wordt gelegd. Dit hoeft niet altijd de locatie van de judoclub te zijn. Er kan, indien gewenst, gebruik worden gemaakt van de puzzelmatten die de JBN uitleent. Optioneel kan er worden gekozen voor een zachte ‘plofmat’ voor de fitoefeningen en/of een stapel puzzelmatten of dikke valmat(ten) om het hoogteverschil van het valbreken te verkleinen. 

De lokale judoclub is de enige organisatie die, na goedkeuring van de JBN, ZekerBewegen kan uitvoeren. Hierbij dienen de lessen altijd te worden verzorgd door een door de JBN erkende ZekerBewegen-instructeur. In de werving van deelnemers zijn wel externe partners (b.v. zorg en welzijn en buurtsportcoach) noodzakelijk voor het bereiken, betrekken, boeien en binden van de senioren bij ZekerBewegen.

Randvoorwaarden

Enkele randvoorwaarden voor een goede uitvoering van de interventie zijn:

  • Genoeg (gemotiveerde) deelnemers. Hiervoor is gedegen werving nodig waarbij nauw wordt samengewerkt met lokale media, eerstelijnszorgaanbieders en welzijn- of ouderenorganisaties.
  • Een goed functionerend lokaal netwerk van welzijn- of andere ouderenorganisaties.
  • Beschikbare instructeur ZekerBewegen.
  • Beschikbare zaal met mat. Wanneer er geen vaste mat beschikbaar is moeten er puzzelmatten geregeld worden.
  • Met betrekking tot het valbreken (en vermindering van valletsel) is het van belang dat de valtechniek correct wordt uitgevoerd zoals dit in de trainingen wordt geleerd. Om optimaal te kunnen profiteren van de beschermende effecten van judovaltechnieken, moeten deze technieken uitvoerig en herhaaldelijk toegepast worden. Regelmatige herhaling is noodzakelijk (Groen, 2010). Derhalve is het van belang dat na de zes weken cursus er minimaal twee maal per jaar (of vaker) een opfris-les plaatsvindt.
  • Om de doorstroming naar regulier beweegaanbod te bevorderen, is het hebben van een groot lokaal beweeg- en sportaanbod een pré.
Materialen

Voor ZekerBewegen is een ruimte nodig van ongeveer 80m2. In de zaal moet een mat liggen of moet een (puzzel)mat gelegd kunnen worden. Bij voorkeur is er ook een zachte valmat aanwezig.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 24-11-2016
Oordeel commissie

ZekerBewegen is een duidelijk opgezette interventie. Sterk punt is de doorontwikkeling vanuit een eerdere interventie; die ervaringen zijn gebruikt voor de huidige interventie. De werkzaamheid is onderbouwd aan de hand van een model en literatuur. Om daadwerkelijk effectiviteit in de praktijk te kunnen aantonen, is het advies om de subdoelen en het model strakker te onderbouwen.

Interventie is beoordeeld door Commissie 5: Sport en bewegen voor alle leeftijden (Kenniscentrum Sport)
Onderzoek

In haar afstudeerscriptie heeft Dam (2013) onderzoek gedaan naar de wetenschappelijke onderbouwing van deze interventie en succes- en faalfactoren bepaald. Belangrijke conclusies zijn, dat de wetenschappelijke onderbouwing van de interventie sterk is en de interventie gebruik maakt van effectieve technieken en methodes. De val en beweegoefeningen uit het judo zijn effectief in het aanleren van valtechnieken en versterken van basis motorische vaardigheden. Groen (2010) en Weerdesteyn (2005) bevestigen dit en tonen aan dat valletsel en valangst bij senioren verminderd kan worden met behulp van beweegprogramma’s.Voor de procesevaluaties heeft de JBN na afloop van de cursussen evaluatieformulieren afgenomen onder de deelnemers. Belangrijke conclusie van deze evaluaties is dat de gestelde doelen worden behaald en deelnemers de interventie als positief en zinvol waarderen.

Eigenaar en contact
Eigenaar Judo Bond Nederland
Contactpersoon Benny van den Broek, b.vandenbroek@jbn.nl, 030 707 3631
Verwijzingen
Interventieoverzichten