Beweegkuur

Naam interventie Beweegkuur
Eigenaar Huis voor Beweging
Laatst gepubliceerd 18-03-2019
Algemene informatie
Korte omschrijving

De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie voor mensen met een gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico die wordt uitgevoerd in de eerstelijnszorg. Het beweegprogramma bestaat uit drie componenten, die met name verschillen in intensiteit en duur van de begeleiding. De beweegprogramma’s worden uitgevoerd door de fysiotherapeut. Het voedingsprogramma bestaat uit individuele consulten en groepsbijeenkomsten en wordt uitgevoerd door de diëtist. Om de resultaten te borgen is gedragsverandering belangrijk, een component waar met name de leefstijladviseur zich op richt. De leefstijladviseur zorgt samen met de deelnemer en fysiotherapeut ook voor doorstroom naar regulier beweegaanbod. De begeleiding binnen de BeweegKuur duurt maximaal één jaar.

Binnen de BeweegKuur wordt getracht gedragsverandering te realiseren door middel van Motivational Interviewing. Hierin heeft de deelnemer zelf de regie door middel van doelen stellen en zelfmanagement. Daarnaast worden beslissingen genomen in samenspraak met de zorgprofessionals, in plaats van dat ze de deelnemer van bovenaf worden opgelegd.

De huidige uitvoering verschilt op punten van de erkende interventie

Doel

Het realiseren van gezondheidswinst door meer bewegen, gezonde voeding en het laten beklijven van de gezonde leefstijl door gedragsverandering.

Vorm van preventie
  • Ge├»ndiceerde preventie
Contactperso(o)n(en)
Naam Y.O. Wagemaker
Organisatie Huis voor Beweging
E-mailadres info@huisvoorbeweging.nl
Telefoonnummer organisatie 06 38343928
Naam M. Hampsink
Organisatie Huis voor Beweging
E-mailadres info@huisvoorbeweging.nl
Telefoonnummer organisatie 06 38343928
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum beoordeling 01-10-2015
Oordeel commissie

De interventie is een zorgvuldig ontwikkeld multidisciplinair programma  met een sterke theoretische basis. Op basis van uitgebreid observationeel onderzoek (vijf aanvullende studies) erkent de commissie de twee meest intensieve pakketten (pakket 2 en 3) als ‘Effectief met eerste aanwijzingen voor effectiviteit’. Deze effectiviteit geldt vooral voor de beweegcomponent met als voorwaarde dat het programma in zijn totaliteit wordt aangeboden (voeding, beweging en leefstijlcoaching) en dat nazorg wordt geboden. Lange termijn resultaten laten zien dat deelnemers na 1-2 jaar nog steeds een vaste beweegactiviteit hebben.

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Uitvoerbaarheid interventie

Voor effecten op bewegen moet wel de hele package worden uitgevoerd. Aandachtspunt bij de uitvoering is de overgang naar zelfstandig regulier bewegen en/of de deelname aan lokaal beweegaanbod.

Aanpak in het kort

In het beweegprogramma worden drie programma’s onderscheiden die verschillen in mate van begeleiding door de fysiotherapeut. In het voedingsprogramma ontvangen deelnemers een individueel consult en groepsvoorlichting. Voor gedragsverandering monitort de leefstijladviseur de voortgang en coacht en begeleidt de deelnemer op generieke en persoonlijke doelen. Daarnaast wordt gezocht en begeleidt naar passende beweegactiviteiten in regulier beweegaanbod.

Doelgroep

Mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico, dus een BMI tussen 25-40 kg/m2, eventueel met grote buikomvang en/of comorbiditeit.

Materiaal in het kort

In het protocol BeweegKuur staat een uitgebreide beschrijving van de interventie. Daarnaast zijn voor alle zorgverleners protocollen, handleidingen en ondersteunende documenten ontwikkeld. Ook zijn er materialen ontwikkeld voor voorlichting van de deelnemers. Voor implementatie op nieuwe locaties zijn begeleidende documenten beschikbaar. Deze en andere materialen zijn te verkrijgen via www.beweegkuur.nl.

Onderbouwing

De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie die zich richt op gedragsverandering op het gebied van lichamelijke activiteit en energie-inname. Hiervoor moet de interventie aangrijpen op determinanten die van belang zijn voor het aannemen van een actieve leefstijl en een goed voedingspatroon.

De Self-Detemination Theory bestaat uit de componenten autonomie, verbondenheid en competentie, welke gebruikt kunnen worden om gedragsverandering en gedragsbehoud te onderbouwen. De mate waarin deze drie componenten aanwezig zijn bepalen de mate van motivatie om gedrag te vertonen en vol te houden. Bij toenemende motivatie is de kans dat gedrag wordt vertoond en behouden groter. Daarnaast neemt de zelf-determinatie toe bij toenemende motivatie.

Motivational Interviewing is de belangrijkste methode die zorgt voor een verhoging van deze drie componenten en een verhoging van de motivatie en behandeltrouw. Daarnaast wordt dit bereikt door langdurige intensieve begeleiding, multidisciplinaire aanpak, zelfmanagement, doelen stellen, groepsgewijze activiteiten en de bevordering van doorstroom naar reguliere beweegmogelijkheden.

Onderzoek

Deelnemers en zorgverleners zijn tevreden over de BeweegKuur, vooral over de multidisciplinaire aanpak, de begeleiding door de individuele zorgverleners, en over de langdurige begeleiding.

Na één jaar BeweegKuur zijn significante effecten aantoonbaar ten aanzien van fysieke activiteit en antropometrische uitkomsten zoals gewicht, middelomtrek, bloeddruk en bloedglucose. Effecten zijn sterker bij het beter volgen van het protocol ten aanzien van het aantal consulten bij de leefstijladviseur. Een deel van de effecten blijft een jaar na afronding behouden. Beweeggedrag is eveneens significant verbeterd, en blijft ook deels behouden een jaar na afronding.

Voedingsgedrag is op verschillende punten significant verbeterd: fruit- en groenteconsumptie is toegenomen, de consumptie van snacks en snoep is gedaald. Effecten blijven bestaan een jaar na afloop van de BeweegKuur, maar zijn alleen nog significant voor fruit- en snackconsumptie.

66.1% dat de leefstijladviseur het vertrouwen had gegeven dat meer bewegen en gezonder eten zou gaan lukken.

Veel deelnemers hebben door de BeweegKuur een passende beweegactiviteit gekozen. Een grote meerderheid (82%) weet die ook in het jaar na afronding vol te houden.

Door de BeweegKuur is de autonome motivatie voor bewegen toegenomen, die een jaar na afronding nog zichtbaar maar minder sterk is. Deze verbetering is niet aantoonbaar voor voedingsgedrag.

Belangrijke resultaten op het niveau van (netwerken van) zorgverleners zijn betere samenwerking met andere zorgverleners, en het bespreekbaar en behandelbaar maken van overgewicht. Goede samenwerking met lokaalsportaanbod binnen het netwerk is in circa 30% van de locaties gerealiseerd.

Document(en)
Thema
Leefstijlonderwerpen
  • Gezonde leefstijl
  • Lichamelijke activiteit / beweegstimulering
  • Overgewicht
  • Voeding
Setting
Setting
  • Sportorganisatie / sportvereniging
  • Welzijnsinstelling
  • Wijk / faciliteiten in de wijk
  • Eerstelijnszorg
  • Sportschool / fitness
Doelgroep
Leeftijd 18 tot 75
Geslacht Beide
Doelgroep
  • Chronisch zieken
  • Volwassenen
Methodiek
Activiteiten en methodieken
  • Beweegaanbod
  • Coaching / intervisie / telefonische ondersteuning
  • Screening / health check
  • Spreekuur / consult
  • Voorlichting op maat
  • Workshop / cursus / voorlichtingsbijeenkomst
  • Zelfhulp
Beleid / ketenontwikkeling / organisatie
  • Integrale aanpak
  • Ketenaanpak / ketenvorming
  • Netwerkontwikkeling
Documenten
Documenten en materialen
  • Draaiboek
  • Evaluatieverslag
  • Folder / brochure / flyer
  • Handleiding
  • Projectplan
Betrokken organisaties
Financier
Soort financier
  • Nationale overheid
Organisaties
SoortNaam en eventuele rol
Eerste lijnROS, Regionale ondersteuningsstructuur eerste lijn (Rol: Regie / co├Ârdinatie)
OnderzoeksinstellingUniversiteit Maastricht en RIVM (Rol: Onderzoeker)
GGD (Rol: Betrokken bij lokale netwerkvorming)
OnderwijsinstellingHogescholen (Rol: Scholing van zorgverleners)
SportorganisatieProvinciale sportraden en lokale sportbedrijven (Rol: Uitvoerend (lokaal) en ondersteunend bij lokale netwerkvorming)
Verschillende koepelorganisatiesVerschillende koepelorganisaties (Rol: Mede-ontwikkelaar)
Evaluatie en ontwikkeling
Evaluatie type
  • Effectevaluatie
  • Kosteneffectiviteit
  • Procesevaluatie
Succesfactoren van deze interventie

op individueel niveau:

  • gezondheidswinst
  • bevorderen motivatie gedragsverandering t.a.v. bewegen
  • behoud van gedragsverandering op gebied van bewegen

op lokaal niveau

  • netwerkvorming
  • versterkte multidisciplinaire samenwerking
  • beschikbaarheid van interventie voor mensen met gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico

 

Aandachtspunten van deze interventie

in deel van de lokaties:

  • goede verbinding zorg-sport 
  • deelnemers laten doorstromen naar lokaal sportaanbod vanuit fysiotherapeut
  • goede motivatie van professionals
  • borging van interventie, aandacht voor financiering
Uitvoeringslocatie
Schaal van uitvoering N.v.t. (interventie wordt uitgevoerd door anderen)
Verwijzingen
Interventie verwijzingen
Thema verwijzingen