Beweegkuur

Naam interventie Beweegkuur
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 01-10-2015
De interventie in het kort
Doelgroep

Mensen met een (zeer) hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico, dus een BMI tussen 25-40 kg/m2, eventueel met grote buikomvang en/of comorbiditeit.

Doel

Het realiseren van gezondheidswinst door meer bewegen, gezonde voeding en het laten beklijven van de gezonde leefstijl door gedragsverandering.

Aanpak in het kort

In het beweegprogramma worden drie programma’s onderscheiden die verschillen in mate van begeleiding door de fysiotherapeut. In het voedingsprogramma ontvangen deelnemers een individueel consult en groepsvoorlichting. Voor gedragsverandering monitort de leefstijladviseur de voortgang en coacht en begeleidt de deelnemer op generieke en persoonlijke doelen. Daarnaast wordt gezocht en begeleidt naar passende beweegactiviteiten in regulier beweegaanbod.

Uitvoering
Type organisatie

De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie ingebed in de eerstelijnszorg. De BeweegKuur wordt toegepast in een multidisciplinair team bestaande uit een huisarts, leefstijladviseur, fysio/oefentherapeut (eventueel verenigd in dezelfde persoon), diëtist, lokale sport- en beweegbegeleiders of BeweegKuur instructeurs. De BeweegKuur is zo ontwikkeld dat deze in alle locaties in Nederland te implementeren is.

  • De begeleiding door zorgverleners vindt plaats in en rondom de praktijk van de huisarts, fysio-/oefentherapeut en diëtist.
  • De sport- en beweegactiviteiten na eventuele begeleiding door de fysiotherapeut vinden plaats in de wijk, afhankelijk van de betreffende sport- of beweegactiviteit die de deelnemer gaat doen (zelfstandig, onder begeleiding of in groepen). Dit kan een buitenruimte zijn, een sporthal of fitnesscentrum of bijvoorbeeld een zwembad. Daarnaast kan ook de fysiotherapeut een regulier beweegaanbod hebben waar de deelnemer terecht kan.

De BeweegKuur werd in 2011 op 155 locaties in heel Nederland toegepast. En zijn geen recentere cijfers beschikbaar omdat de financiering niet meer via NISB verloopt. In 2011 gaf 32,3% van alle zorgverleners aan na stopzetting van integrale bekostiging van de BeweegKuur door te gaan met de BeweegKuur op (ongeveer) dezelfde wijze en 21.3% gaf aan door te willen gaan met een beperkt aantal elementen van de BeweegKuur, maar concrete gegevens ontbreken over realisatie. Van een aantal plaatsten is bekend dat de BeweegKuur op lokaal niveau bekostigd wordt of gaat worden. Daarnaast lopen er in het kader van de sportimpulssubsidieregeling interventies in 6 plaatsen (2014).

Randvoorwaarden
  1. Borgen van financiering: er moet financiering beschikbaar zijn.
  2. Aanpassen van interventie aan lokale situatie: de BeweegKuur dient aangepast te kunnen worden aan processen binnen de lokale situatie, maar dit mag niet ten kostte gaan van de werkzame elementen.
  3. De drie componenten bewegen, voeding en gedragsverandering moeten geborgd zijn: alle rollen van zorgverleners moeten zijn ingevuld. Voor gedragsverandering wordt Motivational Interviewing toegepast.
  4. Doorstroom van zorg naar sport: er is een aantrekkelijk en geschikt aanbod dat er voor zorgt dat mensen hun gedrag vol kunnen houden en zelf keuzes kunnen maken.
  5. Er moet een goede verbinding zijn tussen zorg en lokaal sportaanbod, geborgd doordat sportaanbod aan netwerk deelneemt, doordat leefstijladviseur deze rol goed kan vervullen, of door betrokkenheid van een buurtsportcoach.
  6. Multidisciplinaire samenwerking: het verbinden van verschillende zorgdisciplines, en zorg met sport staan centraal, en iemand heeft hierin een trekkersrol.
  7. Competentie van professionals: professionals dienen voldoende geschoold en gemotiveerd te zijn en de benodigde competenties te hebben. Competentieprofielen voor leefstijladviseur en fysiotherapeut zijn beschikbaar op beweegkuur.nl.
Materialen

In het protocol BeweegKuur staat een uitgebreide beschrijving van de interventie. Daarnaast zijn voor alle zorgverleners protocollen, handleidingen en ondersteunende documenten ontwikkeld. Ook zijn er materialen ontwikkeld voor voorlichting van de deelnemers. Voor implementatie op nieuwe locaties zijn begeleidende documenten beschikbaar. Deze en andere materialen zijn te verkrijgen via www.beweegkuur.nl.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 01-10-2015
Oordeel commissie

De interventie is een zorgvuldig ontwikkeld multidisciplinair programma  met een sterke theoretische basis. Op basis van uitgebreid observationeel onderzoek (vijf aanvullende studies) erkent de commissie de twee meest intensieve pakketten (pakket 2 en 3) als ‘Effectief met eerste aanwijzingen voor effectiviteit’. Deze effectiviteit geldt vooral voor de beweegcomponent met als voorwaarde dat het programma in zijn totaliteit wordt aangeboden (voeding, beweging en leefstijlcoaching) en dat nazorg wordt geboden. Lange termijn resultaten laten zien dat deelnemers na 1-2 jaar nog steeds een vaste beweegactiviteit hebben.

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Onderzoek

Deelnemers en zorgverleners zijn tevreden over de BeweegKuur, vooral over de multidisciplinaire aanpak, de begeleiding door de individuele zorgverleners, en over de langdurige begeleiding.

Na één jaar BeweegKuur zijn significante effecten aantoonbaar ten aanzien van fysieke activiteit en antropometrische uitkomsten zoals gewicht, middelomtrek, bloeddruk en bloedglucose. Effecten zijn sterker bij het beter volgen van het protocol ten aanzien van het aantal consulten bij de leefstijladviseur. Een deel van de effecten blijft een jaar na afronding behouden. Beweeggedrag is eveneens significant verbeterd, en blijft ook deels behouden een jaar na afronding.

Voedingsgedrag is op verschillende punten significant verbeterd: fruit- en groenteconsumptie is toegenomen, de consumptie van snacks en snoep is gedaald. Effecten blijven bestaan een jaar na afloop van de BeweegKuur, maar zijn alleen nog significant voor fruit- en snackconsumptie.

66.1% dat de leefstijladviseur het vertrouwen had gegeven dat meer bewegen en gezonder eten zou gaan lukken.

Veel deelnemers hebben door de BeweegKuur een passende beweegactiviteit gekozen. Een grote meerderheid (82%) weet die ook in het jaar na afronding vol te houden.

Door de BeweegKuur is de autonome motivatie voor bewegen toegenomen, die een jaar na afronding nog zichtbaar maar minder sterk is. Deze verbetering is niet aantoonbaar voor voedingsgedrag.

Belangrijke resultaten op het niveau van (netwerken van) zorgverleners zijn betere samenwerking met andere zorgverleners, en het bespreekbaar en behandelbaar maken van overgewicht. Goede samenwerking met lokaalsportaanbod binnen het netwerk is in circa 30% van de locaties gerealiseerd.

Eigenaar en contact
Eigenaar Huis voor Beweging
Contactpersoon Y.O. Wagemaker, info@huisvoorbeweging.nl, 06 38343928
M. Hampsink, info@huisvoorbeweging.nl, 06 38343928
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s