Sociaal Vitaal

Naam interventie Sociaal Vitaal
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 20-06-2017
De interventie in het kort
Doelgroep

Sociaal Vitaal is een programma dat is bedoeld voor zelfstandig wonende ouderen met een laag opleiding- en/of inkomen, in de leeftijd van 60-85 jaar, die onvoldoende lichamelijk actief zijn, eenzaam zijn en weinig veerkracht hebben om te kunnen omgaan met veroudering.

Doel

Het doel van Sociaal Vitaal is het bevorderen van het ‘gezond ouder’ worden van de doelgroep. Om dit te realiseren ligt de nadruk op (1) het bevorderen van de fysieke conditie van ouderen, (2) op het ontwikkelen van veerkracht om de gevolgen van veroudering te kunnen opvangen en (3) op het kunnen beschikken van sociale vaardigheden om sociale contacten te kunnen leggen.

Aanpak in het kort

De ouderen worden door een groep getrainde vrijwilligers persoonlijk huis aan huis geworven. De ouderen die belangstelling hebben voor het programma worden gescreend door het afnemen van een fysieke fitheidstest in combinatie met een vragenlijst die eenzaamheid en veerkracht meet. Het Sociaal Vitaal programma bestaat uit (1) Een veelzijdig beweegprogramma waarbij deelnemers in hun eigen wijk of buurt worden ondersteund bij het realiseren van de Nederlandse Norm Gezond Bewegen; (2) Een weerbaarheidstraining waarin de nadruk ligt op het leren omgaan met angst, het krijgen van zelfvertrouwen, het leren aangeven van de eigen grenzen en het greep krijgen op emoties en het eigen gedrag; (3) Een sociale vaardigheidstraining waarin de nadruk ligt op het vergroten van het inzicht in sociale interacties en het verbeteren van sociale vaardigheden en (4) Voorlichting over verschillende gezondheids- en sociale thema’s.

Uitvoering
Type organisatie

In principe kunnen Provinciale Sport Organisaties de lokale coördinatie van Sociaal Vitaal projecten voor hun rekening nemen en ervoor zorg dragen dat Sociaal Vitaal lokaal wordt uitgevoerd. Hiertoe zal met Sportkracht 12 leden een contract worden gesloten, waardoor ze over de benodigde informatie kunnen beschikken en begeleiding van de landelijke stichting GALM krijgen.

Er zijn Sociaal Vitaal projecten uitgevoerd in de Bilt, Baarn en Utrecht. Er is belangstelling bij Sportkracht 12 leden om Sociaal Vitaal projecten uit te voeren in Zeeland, Noord-Holland en Friesland.

We hebben voor SK12 een stappenplan gemaakt dat ze bij de uitvoering kunnen gebruiken en toepassen. Bovendien zorgt de Stichting GALM dat er trainingen voor sociale weerbaarheid en sociale vaardigheid worden georganiseerd. De stichting GALM zorgt voor het monitoren en evalueren van lokale Sociaal Vitaal projecten.

Randvoorwaarden

De randvoorwaarden voor het uitvoeren van Sociaal Vitaal zijn:

  1. een gemeente met voldoende draagvlak en financieel budget om Sociaal Vitaal uit te voeren;
  2. een provinciale sportconsulent die de gemeente ondersteunt bij de ontwikkeling en uitvoering van Sociaal Vitaal;
  3. geschoolde uitvoerders zoals vrijwilligers die benaderen en fitheidstesten afnemen, lesgevers die geschoold zijn in GALM, weerbaarheid en sociale vaardigheden;
  4. de beschikbaarheid van voorlichters;
  5. een geschikte binnen accommodatie van minimaal 60 m2;

Sociaal Vitaal is een laagdrempelig bewegings- en gezondheids-stimuleringsprogramma. Daarom is er voor gekozen om het project in de eigen buurt van ouderen uit te voeren. Een lokale aanpak dus. De ‘sportconsulenten ouderen’ van de Provinciale Sport Organisaties , die ook de uitvoering van overige op GALM gebaseerde en hiervan afgeleide interventies begeleiden voeren Sociaal Vitaal in samenwerking met de gemeente en verschillende organisaties uit. Op de achtergrond ondersteund door het landelijk GALM-Sociaal Vitaal team kunnen zij werkmappen, beeldmateriaal en handboeken gebruiken om hun gemeente te adviseren en ondersteunen bij het opzetten en uitvoeren van het project.

De docenten van de groepen krijgen twee één-daagse scholingen op het gebied van weerbaarheid en sociale vaardigheid aangeboden. Als basis hebben zij een afgeronde ALO- of CIOS opleiding en de GALM-scholing. Het is bovendien van belang dat ze ervaring en affiniteit hebben met het lesgeven aan kwetsbare ouderen.

De docenten moeten de groepen goed kunnen begeleiden en weten aan welke informatie en adviezen de senioren behoefte kunnen hebben.

Een groep heeft maximaal vijftien deelnemers, dus per groep is een zaal in een buurthuis van min. 60-70 m2 is voldoende.

Materialen

Voor de uitvoering van een lokaal Sociaal Vitaal project is een werkmap beschikbaar waarin het stappenplan, de voorlichting, brieven aan de deelnemers, het wervingsprotocol, het screeningsprotocol, en de opzet van de lessen zijn beschreven. Voor het beweegprogramma is een GALM scholing beschikbaar en voor het trainen van de sociale en mentale veerkracht een mentale weerbaarheids- en sociale vaardigheidsscholing.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 20-06-2017
Oordeel commissie

Sociaal Vitaal is een planmatig opgezette interventie die een belangrijke, moeilijk bereikbare doelgroep bedient. De jarenlange ervaring met GALM geeft vertrouwen. Het oordeel geldt voor de uitkomstmaten fysieke fitheid (beenkracht en uithoudingsvermogen) en ervaren eenzaamheid. Voor deze uitkomstmaten zijn in 3 resp. twee studies positieve, significante effecten gevonden, tot zelfs 5 jaar na start met de interventie. Voor de andere uitkomstmaten vond de commissie onvoldoende bewijs (te weinig studies en/of onvoldoende effect). Dit geldt voor kwaliteit van leven, lichamelijke activiteit, gedragsbehoud, mentale veerkracht en sociaal contact.

Interventie is beoordeeld door Commissie 5: Sport en bewegen voor alle leeftijden (Kenniscentrum Sport)
Onderzoek

Er is onderzoek uitgevoerd naar Sociaal Vitaal projecten in de Bilt en Baarn (2012-2013) en Utrecht Ondiep (2009 -2012), Utrecht Kanaleneiland/Transwijk (2010-2013), Utrecht Hoograven /Bokkenbuurt/Tolsteeg (2010-2013).

Eigenaar en contact
Eigenaar Stichting GALM
Contactpersoon Yldau Dijkstra, yldau.dijkstra@planet.nl, 06 5246 1980
Verwijzingen
Themapagina’s