FitGaaf!

Naam interventie FitGaaf!
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 21-11-2019
De interventie in het kort
Doelgroep

Kinderen in Nederland tussen 4-12 jaar, ongeacht of er op het moment van uitvoer sprake is van ongezond gewicht. Intermediaire doelgroepen zijn ouders/verzorgers en groepsleerkrachten. Doelgroep wordt via verschillende vormen basisscholen bereikt en de preventieve interventie sluit goed aan op de doelgroep in wijken met lage sociaaleconomische status (SES).

Doel

Kinderen tussen 4 en 12 jaar zijn zich beter bewust van hun eet-, drink-, beweeg- en slaappatroon en weten hoe ze dit patroon kunnen verbeteren. Het actief betrekken van ouders en groepsleerkrachten vergroot de kans dat kinderen op de langere termijn een gezondere leefstijl ontwikkelen.

Aanpak in het kort

Na een educatieve start op school worden kinderen, door thuis stickers te plakken, gestimuleerd tot gezond gedrag. De stickers bieden kind, ouder/verzorger en groepsleerkracht inzicht in huidig gedrag, versterkt bewustzijn en een actieve leerervaring over ontbijt, fruit en groente eten, water drinken, voldoende matig intensief en intensief bewegen en slapen.

Uitvoering
Type organisatie

De uitvoer van preventieve interventie FitGaaf! vindt op school en thuis plaats. Op school worden de materialen (kalender en stickers) uitgedeeld en de doelen en werking van de preventieve interventie worden uitgelegd. Afhankelijk van grootte van de school kan dit klassikaal of schoolbreed plaatsvinden en in klaslokaal, aula of gymzaal georganiseerd worden. Het kan via elke soort basisschool worden ingezet, maar sluit specifiek goed aan op scholen in wijken met een lage sociaaleconomische status. Op het moment van schrijven heeft de preventieve interventie FitGaaf! op 72 scholen in Nederland plaatsgevonden.

Organisaties die de uitvoer van de interventie kunnen organiseren zijn basisscholen zelf of regionale organisaties of collectieven van buurtsportcoaches, die FitGaaf! binnen eigen regionale aanbod aan gezondheidsactiviteiten of -projecten inzetten. Bij erkende bredere interventies gericht op gezond gedrag, zoals B-fit van de Gelderse Sport Federatie, staat FitGaaf! als keuzemogelijkheid op een menukaart. Binnen deze interventies biedt FitGaaf! specifieke aanvulling op de onderwerpen motivatie tot gedragsverandering, (self-)monitoring en ouderparticipatie.

Ook zorgprofessionals zoals GGD-medewerkers of zorgverleners zoals diëtisten hebben de preventieve interventie FitGaaf! georganiseerd. Ook kunnen coaches van interventie-eigenaar FitGaaf! ingeschakeld worden om te ondersteunen bij de organisatie van de preventieve interventie of deze volledig te organiseren.

Randvoorwaarden

Planning

Belangrijke randvoorwaarde is een goede afstemming met deelnemende scholen, over contextuele zaken (toegang tot faciliteiten als gymzaal, plein, aula) en beoogde planning van de plenaire kick-off en afsluiting. Het is hiertoe belangrijk om binnen de school een contactpersoon aan te wijzen.

Draagvlak

De sociale omgeving van het kind speelt een grote rol bij gedragsverandering. Voor het realiseren van voldoende raakvlak onder ouders en groepsleerkrachten, wordt in de voorbereiding een uitgebreide briefing voor leerkrachten, inclusief basisuitleg en verwachtingen, verzorgd.

Beperkt aantal kinderen per uitleg tijdens kick-off en afsluiting

Belangrijke randvoorwaarde is dat er voldoende tijd voor de uitleg (minimaal 20 minuten) wordt gereserveerd en dat het aantal leerlingen per groep zich beperkt tot maximaal 40 kinderen. Uitleg aan een grotere groep kan ten koste gaan van de mogelijkheden tot interactie met de kinderen en de tijd/rust om inhoudelijk de diepte in te gaan.

Wanneer wensen, beschikbare tijd en budget het toelaten kan FitGaaf! op deelnemende scholen extra feestelijk en sportief worden afgetrapt. Belangrijke omgevingsvariabele hierbij is het weer. Aanbevolen wordt een back-up plan (binnenlocatie’s en eventueel aangepaste planning) af te stemmen wanneer het weer het niet toelaat dit buiten plaats te laten vinden.

Materialen
  • Kalenderposter (A2-formaat) en stickerboekje met 9 verschillende stickervellen
  • Klassenkalender met stickers voor groepsleerkrachten
  • Handboek voor uitvoerders
  • Webpagina’s met extra onderbouwing en tips; Eén voor in de klas en één voor thuis
  • 14 ondersteunende e-mails voor ouders/verzorgers
  • Digitale flyer (werving)
  • Templates voor effectmeting en evaluatie

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 21-11-2019
Oordeel commissie

De commissie vindt FitGaaf! een kleine goed uit te voeren interventie met een positieve insteek. De interventie richt zich vooral op de bewustwording van een gezonde leefstijl op school en thuis. De materialen zijn concreet en de stappen zijn helder. De commissie adviseert om de interventie in te bedden als onderdeel van een al bestaande interventie gericht op het voorkomen van overgewicht.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

Theoretische onderbouwing, proces en effecten van FitGaaf! als preventieve interventie zijn recent opnieuw geëvalueerd. Hierbij is specifieke aandacht besteed aan de aansluiting op de lage-SES doelgroep. Bij drie FitGaaf!-basisschoolprojecten zijn studies uitgevoerd. Aangevuld met een verdiepende literatuurstudie naar theoretische onderbouwing, kan uit deze studie worden geconcludeerd dat de FitGaaf!-methode als preventieve interventie ook goed aansluit bij kinderen uit kwetsbare lage-SES doelgroep. Geïdentificeerde succesfactoren zijn: bereik en actieve deelname van kinderen, eerste positieve signalen actieve deelname van ouder, deelname van leerkrachten en eerste positieve signalen van effect op zelfervaren fitheid van het kind en waardering door kind en ouder.

Eigenaar en contact
Eigenaar FitGaaf
Contactpersoon Tom Steffens, tomsteffens@fitgaaf.nl, 0622470742
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s