KiVa

Naam interventie KiVa
Erkenningsstatus Goede aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 10-12-2015
De interventie in het kort
Doelgroep

Alle leerlingen uit groep 5 tot en met 8 van de reguliere basisschool. Intermediaire doelgroep zijn leerkrachten.

Doel

KiVa is een evidence based, preventief, schoolbreed programma gericht op het versterken van de sociale veiligheid en het tegengaan van pesten. KiVa zet in op positieve groepsvorming en stimuleert de sociale vaardigheden en de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen.

Aanpak in het kort

KiVa is een schoolbreed, preventief, universeel antipestprogramma dat ontwikkeld is in Finland (Salmivalli, Kärnä, & Poskiparta, 2010). In elke groep worden jaarlijks tien KiVa-lessen gegeven over thema's als groepsdruk, communicatie, respect en pesten. In de lessen wordt gewerkt aan de kennis, vaardigheden en houding van leerlingen ten aanzien van pesten, waarbij wordt geoefend in een interactief computerspel. Naast de aanpak voor alle leerlingen zijn er geïndiceerde curatieve interventies om pestincidenten op te lossen.
Met halfjaarlijkse vragenlijsten wordt onderzocht of pestgedrag op school verandert, en wordt inzicht verkregen in het welbevinden van de leerlingen.

Leerkrachten worden getraind in een tweedaagse STARTtraining. Tevens worden er twee keer per jaar ervaringsbijeenkomsten georganiseerd waarin KiVa-teams van verschillende scholen ervaringen uitwisselen en bijdragen aan het verbeteren van het KiVa-programma.

Uitvoering
Type organisatie

KiVa is geschikt voor basisscholen.

Randvoorwaarden

Eén van de belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle implementatie van KiVa is draagvlak bij de schoolleiding en het team. De schoolbrede kick-off bijeenkomst en de teamvergadering zijn hierbij belangrijke stimuli. Verder is de ouderavond belangrijk om ouders bij de aanpak van de school te betrekken.

Materialen
  • Handleiding voor leerkrachten van de basisschool met materiaal voor lessen en een stappenplan voor de steungroepaanpak.
  • Gids voor ouders
  • Online tool voor het afnemen van vragenlijsten bij kinderen, op basis waarvan rapporten over de sociale staat in de klas worden gemaakt
  • KiVa computerspel voor leerlingen
  • Hesjes voor surveillanten en posters voor in de school
Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goede aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 10-12-2015
Interventie is beoordeeld door Commissie 1: Jeugdzorg en psychosociale/pedagogische preventie (NJi)
Onderzoek

Onderzoek in de bovenbouw van Nederlandse basisscholen laat zien dat het slachtofferschap van pesten afneemt op KiVa-scholen, met name de indirecte vormen van verbaal en relationeel slachtofferschap worden minder. Door KiVa hebben leerkrachten meer aandacht voor pesten, is hun houding tegenover pesten negatiever en zijn ze vaardiger in het aanpakken van pesten. Leerlingen vinden het door KiVa belangrijk om goed te zijn in vriendschappen en denken ook negatiever tegenover pesten. Het programma heeft geen averechtse effecten. De resultaten gelden zowel na één als twee jaar (Veenstra, 2015). KiVa werkt dus niet alleen op de korte maar ook op de langere termijn. In Finland was KiVa al bewezen effectief (Kärnä e.a., 2011). Daarmee is KiVa het eerste programma tegen pesten waarvan de effectiviteit in een ander land in een grootschalige Randomized Controlled Trial is gerepliceerd.

Eigenaar en contact
Eigenaar KiVa School / Rijksuniversiteit Groningen
Contactpersoon Veerle Rijntjes, info@kivaschool.nl, 050-3639354
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s