Revalidatie Sport en Bewegen

Naam interventie Revalidatie Sport en Bewegen
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 14-02-2019
De interventie in het kort
Doelgroep

De doelgroep van het programma Revalidatie, Sport en Bewegen (RSB) zijn mensen met een lichamelijke beperking en/of chronische aandoening die klinisch danwel poliklinisch revalideren. Het programma is geschikt voor zowel volwassenen als kinderen, maar aangezien het totaal aantal revalidanten voor ongeveer 80% uit volwassenen bestaat, zijn kinderen in de minderheid.

Doel

Deelnemers ontwikkelen tijdens revalidatie een actieve leefstijl (i.e. deelnemers voldoen aan de Beweegrichtlijnen en/of sporten wekelijks) en behouden deze tot 1 jaar na revalidatie.

Aanpak in het kort

Voorbereiding:

  • projectleider aanstellen en projectplan maken.

Implementatie:

  • Intakegesprek sport en bewegen
  • Sport en bewegen tijdens de behandeling
  • Persoonlijk adviesgesprek aan het einde van de behandeling
  • (Telefonische) counseling tot 3 maanden na ontslag

Monitoring en evaluatie:

  • door middel van digitale registratietool of indicatoren in Elektronisch Patiënten Dossier.
Uitvoering
Type organisatie

RSB kan worden uitgevoerd door revalidatie instellingen. Hieronder worden zowel revalidatiecentra verstaan als ziekenhuizen met een revalidatie afdeling (tweede en derdelijns gezondheidszorg). Vanuit de revalidatie wordt de verbinding gelegd naar het lokale sport- en beweegaanbod. Samenwerking vindt plaats met sport- en beweegaanbieders en gemeenten.

Randvoorwaarden

RSB is een complex programma dat met meerdere onderdelen ingrijpt in diverse lagen van een revalidatie-instelling (management, professionals, revalidanten). Hierbij is een succesvolle implementatie belangrijk om de doelen te kunnen behalen. Op basis van de literatuur zijn daarom randvoorwaarden geïdentificeerd. Hiermee dient rekening te worden gehouden tijdens de implementatie van RSB.
De volgende randvoorwaarden zijn specifiek voor RSB van belang (Grol en Wensink 2006; Fleuren et al., 2006; Hoogendam en Linger, 2010; Hoekstra, 2017): creëren van draagvlak, rekening houden met einddoelgroep en intermediaire doelgroep, kennisuitwisseling, zichtbare voordelen, evaluatie, betrokkenheid en ownership.

Op de volgende manieren wordt hieraan aandacht besteed:

  • Creëren van draagvlak: door o.a. gesprekken, samenwerkingsovereenkomst en projectplan. Zonder draagvlak onder management en revalidatieartsen wordt niet gestart met implementatie van RSB binnen een revalidatie-instelling.
  • Aandacht voor belangen en processen op verschillende niveaus: management, revalidatiearts en sport- en beweeg consulent richten met elkaar interne doorverwijsstructuur in
  • Samenwerking met multidisciplinair behandelteam gedurende hele traject.
  • Kennisuitwisseling via regelmatige (landelijke) bijeenkomsten waar diverse personen vanuit een revalidatie-instelling aan deelnemen
  • Aandacht voor einddoelgroep: is verweven in programma door maatwerk te leveren op basis van motivational interviewing en aansluiten bij fase van gedragsverandering.
  • Zichtbare voordelen programma: uit onderzoek blijkt dat professionals de meerwaarde van RSB ervaren (van der Ploeg et al., 2006; Hoekstra, 2017).
  • Onderzoek en evaluatie: via diverse wetenschappelijke studies wordt RSB al sinds 1997 onderzocht en doorontwikkeld. Daarmee worden nieuwe inzichten continu geïntegreerd in het programma. Bovendien wordt gewerkt met continue monitoring door revalidatie-instellingen waar RSB wordt uitgevoerd.
  • Betrokkenheid en ownership bij gebruikers: revalidatie-instellingen die RSB implementeren nemen deel aan een community met een eigen huisstijl, digitaal platform en bijeenkomsten.
Materialen
  • Format Licentie overeenkomst, Format Samenwerkingsovereenkomst, Format voor het opstellen van een projectplan
  • Handboek Revalidatie, Sport en Bewegen
  • Boekje voor revalidanten ‘Mijn beweegredenen’
  • Promotiematerialen zoals filmpjes, factsheets, pratijkvoorbeelden
  • Digitale registratietool
  • Patiëntfolder
Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 14-02-2019
Oordeel commissie

In zijn algemeenheid is de interventie zeer goed beschreven. De uitgebreide onderbouwing van Revalidatie, Sport en Bewegen is vooral sterk in de consequente uitwerking op twee niveaus: de einddoelgroep en de uitvoerende organisatie. De opgenomen casussen zijn zeer verhelderend.
Aan alle uitvoeringsvoorwaarden wordt voldaan. Er zijn uitgebreide materialen voor de uitvoering beschikbaar, waarbij e.e.a. is aangepast naar aanleiding van procesevaluatie. De complexiteit van het programma maakt wel dat er een zeker afbreukrisico in de uitvoerbaarheid zit.

 

Onderzoek

Sinds 1997 zijn meerdere onderzoeken naar RSB verschenen, waaronder twee proefschriften. Wij beperken ons hier tot de meest recente procesevaluatie.
In de periode 2013-2015 hebben 6.536 revalidanten deelgenomen aan het programma in 26 revalidatie-instellingen. Voor de procesevaluatie is gebruik gemaakt van gegevens uit de online registratietool van 5.873 revalidanten en interviews met 38 professionals. Het programma wordt door zowel de professionals als door de revalidanten hoog gewaardeerd (>8.0). Succesfactoren: aandacht voor bewegen en sport binnen alle lagen van de organisatie, gemotiveerde professionals, trainingen en bijscholingen motiverende gespreksvoering, kennisdelingsbijeenkomsten. Aandachtspunten: flexibiliteit in uitvoering richtlijnen, optimaliseren overdracht bij wisseling professionals, monitoring en evaluatie.

Eigenaar en contact
Eigenaar Stichting Special Heroes Nederland
Contactpersoon Erna Mannen, emannen@specialheroes.nl, 06 1095 4776
Hans Leutscher, hleutscher@specialheroes.nl, 06 8333 1806
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s