Zwanger, bevallen, een kind (ZBK)

Naam interventie Zwanger, bevallen, een kind (ZBK)
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 29-09-2016
De interventie in het kort
Doelgroep

Zwanger, bevallen, een kind (ZBK) is een preventieve cursus voor aanstaande ouders (v.a. 20 weken zwangerschap) en het (ongeboren) kind.

Doel

Het doel van de cursus is het stimuleren van een gezonde (zowel fysieke als emotionele) ontwikkeling van het (ongeboren) kind, door stress en angst bij (aanstaande) ouders te verminderen en (aanstaande) ouders fysiek en sociaal-emotioneel voor te bereiden op (veranderingen tijdens) de zwangerschap, bevalling en het ouderschap.

 

Aanpak in het kort

De cursus bestaat uit tien bijeenkomsten van twee uur. Het eerste uur is voor beide partners en is gericht op ervaringen delen en voorlichting over (de veranderingen tijdens) de zwangerschap, bevalling, kraamtijd en ouderschaps- en opvoedingsvoorbereiding. Het tweede uur is voor zwangere vrouwen en is gericht inhoudelijke uitwisseling en oefeningen gericht op houding, beweging, conditie, preventie van rug- en bekkenklachten en stressmanagement. Bij twee bijeenkomsten voor de zwangere vrouwen (thema ‘bevalling’ zijn ook de partners welkom. Daarnaast wordt twee keer een bijeenkomst georganiseerd voor alleen de partners, gericht op de verschillende aspecten van het vaderschap.

Uitvoering
Type organisatie

Locatie

De locatie waar de cursus gegeven wordt, dient een aangename plek te zijn voor de deelnemers en de docenten. Aan de ruimte worden daarom de volgende voorwaarden gesteld:

  • Goede bereikbaarheid;
  • Nabij een goede, veilige en bij voorkeur gratis parkeergelegenheid;
  • Goed geventileerde en verlichte ruimte;
  • Goed werkende apparatuur en beschikbaarheid van technische ondersteuning;
  • Gemakkelijk te bereiken toilet;
  • Aanwezigheid van koffie- en theefaciliteiten;
  • Een beschutte ruimte waar de deelnemers zich (eventueel) kunnen omkleden voor de oefeningen;
  • Een plek waar de partners opgevangen worden na de pauze óf de nabijheid van een horecagelegenheid waar de partners kunnen wachten.

Organisatie

Stichting Babywerk is eigenaar van de interventie en ondersteunt professionals en ouders om voor ieder kind een emotioneel gezonde babytijd bereikbaar te maken. De stichting doet dit onder andere door

multidisciplinaire studiedagen te organiseren en kennis te delen via de website en door interventies te ontwikkelen. Zo ook de cursus ZBK. De beheerorganisatie ZBK is onderdeel van Stichting Babywerk en implementeert de interventie op landelijk niveau.
ZBK kan op lokaal niveau uitgevoerd worden door een organisatie die zich inzet voor jeugd(gezondheids)zorg of jeugdpreventie. Voorbeelden van zulke organisaties zijn GGD’en, Ouder en Kind Centra, Centra voor Jeugd en Gezin, gezondheidscentra of opvoedpoli’s.

Randvoorwaarden

Een multidisciplinair team van docenten is een voorwaarde voor de uitvoering van de cursus. De uitvoerende organisatie moet bereid zijn om de docenten te werven en aan te sturen. De docenten moeten de mogelijkheid krijgen om de cursus eens per half jaar aan tenminste zes ouderparen aan te bieden. Daarnaast moet de uitvoerende organisatie in staat zijn om de samenwerking van het multidisciplinaire team

vorm te geven. Verder moet de uitvoerende organisatie over voldoende tijd, budget en middelen beschikken om zorg te dragen voor de training voor docenten, de aanschaf van materialen, (regionale) promotie, de werving van deelnemers, lesruimten, audiovisueel materiaal, administratieve verwerking en andere noodzakelijke voorzieningen. De uitvoerende organisatie moet ook zorg dragen voor een actuele perinatale sociale kaart van de regio, die docenten kunnen gebruiken bij de toeleiding van (aanstaande) ouders naar passende ondersteuning.

Tot slot is het, vanwege de interactieve benadering van de cursus, een randvoorwaarde dat maximaal acht ouderparen deelnemen aan een cursus. Op die manier kan de docent het overzicht bewaren en voldoende

kwaliteit bieden.

Materialen

ZBK heeft verschillende materialen beschikbaar voor de werving en registratie (o.a. website en informatieflyers), evaluatie (o.a. tussentijdse- en eindevaluatieformulieren) en uitvoering (o.a. informatie in een cursusmap voor docenten en oudermappen, dvd’s en materialen voor oefeningen zoals matjes en poppen). De volledige lijst met materialen vindt u in hoofdstuk 2 (uitvoering).

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum erkenning 29-09-2016
Oordeel commissie

De interventie heeft een brede en integrale aanpak gericht op verschillende determinanten: kennis, bewustwording en eigen effectiviteit.
Mooi cursusmateriaal bestaande uit uitgebreide docentenhandleiding, uitvoerig gedocumenteerde deelnemersmap, wervingsfolders en –flyers. Een kanttekening is dat het taalgebruik in o.a. de wervingsfolder om een hoog opleidingsniveau vraagt en de kosten hoog zijn.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

Er is een procesevaluatie gedaan naar de pilot van ZBK onder 88 (aanstaande) ouders en 31 docenten. De cursus is op basis van de uitkomsten aangepast (zie hoofdstuk 4).
Bereik
De groep ouders die deelnamen aan de cursus was divers op het gebied van opleiding, leeftijd en culturele achtergrond.

Belangrijkste succesfactoren
Docenten en cursisten waardeerden de praktische oefeningen, de tweede helft van de bijeenkomsten (voor zwangere vrouwen) werd positiever beoordeeld dan de eerste helft (voor beide partners).

Belangrijkste aandachtspunten
Docenten ervoeren structureel tijdgebrek, volgens cursisten konden docenten soms efficiënter met de tijd omgaan, sommige docenten leken niet geschikt voor de uitvoering, de kwaliteit van docenten lijkt samen te hangen met de kwaliteit van bijeenkomsten, sommige onderwerpen boden weinig nieuwe informatie, het na afloop uitdelen van informatie aan ouders zorgde voor onrust.

Eigenaar en contact
Eigenaar Stichting Babywerk
Contactpersoon Sylvia Nossent, s.nossent@babywerk.nl, 06-34973784
Elma Hilbrink (bestuursvoorzitter), E.Hilbrink@babywerk.nl, 06-20015535
Verwijzingen
Interventieoverzichten