Gezond kopen, gezond koken

Naam interventie Gezond kopen, gezond koken
Eigenaar GGD Amsterdam
Laatst gepubliceerd 15-01-2019
Algemene informatie
Korte omschrijving

De cursus Gezond Kopen, Gezond Koken (GKGK) wordt uitgevoerd ter preventie van overgewicht en het stimuleren van gezonder eten en drinken. GKGK is bedoeld voor mensen met een lage sociaaleconomische status (SES). De cursus bestaat uit vier bijeenkomsten van 2,5 uur o.l.v. een diëtiste. De deelnemers leren hoe ze lekker en goedkoop gezond eten kunnen kopen en bereiden. In de eerste bijeenkomst staat de doelgroep raadpleging centraal. Hierdoor wordt inzicht verkregen in het huidige voedingsgedrag en de wensen van de doelgroep. Tijdens de tweede bijeenkomst krijgen de deelnemers een supermarktrondleiding. Er wordt uitleg gegeven over het lezen van etiketten. In de derde bijeenkomst staan smaaktesten en het samenstellen van een gezonde maaltijd centraal. Tijdens de vierde bijeenkomst wordt er samen gekookt en gegeten om ervaring op te doen met een gezonde bereidingswijze.

Doel

Het doel is een bijdrage leveren aan de verandering van twee hoofdgedragingen die aan voedingsgedrag gekoppeld zijn:

  1. Gezonde productkeuze: “Deelnemers leren gezonde producten te kiezen en te consumeren”
  2. Tegengaan van overconsumptie: “Deelnemers leren normale hoeveelheden calorieën te gebruiken”

Dit gebeurt op drie deelgedragingen kopen, koken en eten.

Vorm van preventie
  • Universele preventie
  • Selectieve preventie
Contactperso(o)n(en)
Naam Rianca Scheffel
Organisatie GGD Amsterdam
E-mailadres rscheffel@ggd.amsterdam.nl
Telefoonnummer organisatie 020 555 5686
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Goed onderbouwd
Datum beoordeling 07-01-2019
Oordeel commissie

De interventie wordt door de commissie voor de tweede keer erkend als Goed onderbouwd. Gezond kopen, gezond koken is goed uitgewerkt met een heldere matrix van methodieken die zorgvuldig op de determinanten zijn afgestemd. De interventie bevordert hiermee kennis en bewustwording over gezond kopen en gezond koken bij lage SES en migranten.

Interventie is beoordeeld door Commissie 4: Gezondheidsbevordering en preventie voor volwassenen en ouderen (RIVM)
Uitvoerbaarheid interventie

De interventie wordt al meerdere jaren structureel aangeboden en kent daarmee een stabiele infrastructuur met veel aandacht voor kwaliteit, evaluatie en implementatie.

Aanpak in het kort

GKGK bestaat uit vier voorlichtingsbijeenkomsten in groepsverband van 2,5 uur. Een projectcoördinator brengt het aanbod onder de aandacht bij diverse organisaties, zoals gezondheidszorg, welzijn, zelforganisaties en onderwijs. Contactpersonen van deze instellingen werven deelnemers voor de cursus. De cursus wordt uitgevoerd door een hiervoor getrainde diëtist.

Doelgroep

GKGK wordt gegeven aan mensen met een lage SES die gebaat zijn bij een gezond voedingspatroon. Hierbij gaat het vaak om mensen die zelf (een risico op) overgewicht hebben of kinderen hebben die hiermee kampen. GKGK is uitermate geschikt voor mensen met een niet-westerse migratieachtergrond

Materiaal in het kort
  • Materialentas met: Kaartset 1 en 2, praatplaten, werkbladen, weegschaal, deelnemersmappen, diëtistenmap en incentives voor deelnemers
  • Diëtisten Draaiboek
  • Train de Trainer Draaiboek inclusief PowerPoint presentatie
  • Coördinatie Draaiboek, inclusief flyers voor werving
  • Implementatie document
  • Eindrapportage theoretische onderbouwing en procesevaluatie interventie
Onderbouwing

Welke factoren pakt de interventie aan en welke onder 1.2 benoemde (sub)doelen horen daarbij?

Het theoretisch kader van GKGK is gebaseerd op het Attitude-Social invluence-self-Efficacy model, het Elaboration Likelihood Model (ELM) en het Transtheoretisch Model (TTM) met de stages of change. Met deze modellen zijn de voor voedingsgedrag relevante determinanten benoemd en veranderingsfasen aangewezen die de basis vormen voor het programma van GKGK. De subdoelen van de interventie zijn gekoppeld aan de gekozen determinanten waarbij vervolgens de in te zetten methoden zijn gekozen. GKGK focust zich op het vergroten van de gedragsintentie tot een gezond voedingsgedrag van de deelnemers.

Onderzoek

De procesevaluatie 2018 laat zien dat de diëtisten GKGK om meerdere redenen geslaagd vinden: de uitgebreide visuele ondersteuning, het actief leren en de sterkere activering in meedenken van de deelnemers verhoogt de betrokkenheid. Wel geven ze aan dat GKGK aandachtige deelname en een basis niveau Nederlands vereist en intensief is voor zowel henzelf als de deelnemers. Verder wordt aangegeven dat de deelnemers bij regelmatige aanwezigheid veel leren van de cursus. Uit evaluatieverslagen blijkt dat deelnemers in het algemeen zeer tevreden zijn met de cursus. De meerderheid van de deelnemers geeft aan het koop-, kook- en eetgedrag te willen veranderen.

Document(en)
Thema
Leefstijlonderwerpen
  • Overgewicht
  • Voeding
Overig
  • Gezondheidsverschillen
Setting
Setting
  • Wijk / faciliteiten in de wijk
  • Thuiszorg
Doelgroep
Leeftijd 25 tot 55
Geslacht Vrouw
Doelgroep
  • Lage ses
  • Allochtone Nederlanders
Methodiek
Activiteiten en methodieken
  • Voorlichting op maat
  • Voorlichtingsmateriaal
  • Workshop / cursus / voorlichtingsbijeenkomst
Community-ontwikkeling
  • Participatie
Documenten
Documenten en materialen
  • Draaiboek
  • Implementatieplan
  • Lesmateriaal / lespakket
  • Quiz / test
  • Subsidieaanvraag
Betrokken organisaties
Financier
Soort financier
  • Eigen instellingsmiddelen
  • Fondsen
  • Gemeenten
  • ZonMw
  • Zorgverzekeraar
Projectbeschrijving op zonmw website http://zonmw.nl
Evaluatie en ontwikkeling
Evaluatie type
  • Effectevaluatie
  • Procesevaluatie
Succesfactoren van deze interventie

Actieve raadpleging van doelgroep, gericht op praktische vaardigheden (etiketten lezen, bereiden, proeven), zelfwerkzaamheid deelnemers, mix van methoden.

Aandachtspunten van deze interventie

Beperkte opkomst en continuïteit.

Toekomstige ontwikkeling

In 2010 is een kwaliteitsslag gestart. Stapsgewijs wordt de interventie onder de loep genomen m.b.v. Intervention Mapping. In 2011 vond een procesevaluatie plaats, werd de nieuwe programmaopzet ingevuld, werden materialen ontwikkeld en gepretest, en werd er een nieuw draaiboek geschreven.

Uitvoeringslocatie
Schaal van uitvoering Onbekend
Verwijzingen
Interventie verwijzingen
Thema verwijzingen