Wiet-Check

Naam interventie Wiet-Check
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 24-11-2016
De interventie in het kort
Doelgroep

Jongeren van 14-21 jaar die veel cannabis gebruiken, maar die zelf (nog) geen hulpvraag hebben geuit.

Doel

De motivatie om te minderen of stoppen met cannabisgebruik onder jongeren die fors blowen, te vergroten, door middel van het vergroten van de bewustwording van de (problematische) rol die het eigen cannabisgebruik heeft in het leven van de jongere. Met als uiteindelijk doel het voorkomen of verminderen van problematisch cannabisgebruik.

Aanpak in het kort

De Wiet-Check bestaat uit twee gesprekken met een preventiewerker van de verslavingszorg. De preventiewerker praat met de jongere over de voor- en nadelen, de risico's van cannabis en de bijwerkingen. De gesprekken zijn niet bedoeld om de jongeren over te halen het gebruik te stoppen of minderen. Wel is het de bedoeling om jongeren te laten nadenken over wat hasj en wiet met je doet en wat de voor- en nadelen zijn van gebruiken. De jongere maakt op basis daarvan zelf overwogen beslissingen ten aanzien van het eigen gebruik. Als de jongere ervoor openstaat, worden aan het einde verandermogelijkheden besproken (waaronder zelfhulp of doorverwijzing naar behandeling) en krijgt de jongere daar informatie en advies over. Er wordt niet openlijk geprobeerd de deelnemer zijn gebruik te laten veranderen, tenzij hij daar zelf om vraagt.

Uitvoering
Type organisatie

De Wiet-Check wordt uitgevoerd door preventiewerkers van de verslavingszorg en kan zowel op de instelling voor verslavingszorg als op locatie (bijv. school, buurthuis, jongerencentrum) worden uitgevoerd. Ook andere instellingen op het gebied van jeugdzorg zouden de Wiet-Check kunnen uitvoeren als zij daartoe opgeleide professionals kunnen inzetten.

De interventie is bedoeld om uitgevoerd te worden door preventiewerkers in de verslavingszorg. Momenteel zijn er preventiewerkers van 10 instellingen voor verslavingszorg en medewerkers van 2 jeugd-/jongerenwerk organisaties getraind om de Wiet-Check uit te voeren.
Andere professionals werkzaam met jongeren, bijvoorbeeld binnen de jeugdzorg, zouden de Wiet-Check ook kunnen uitvoeren als zij de daarvoor benodigde kennis en training hebben gehad. De ACCU in Australië wordt o.a. uitgevoerd door behandelaars in de verslavingszorg, outreachend jongerenwerkers en counselors op scholen.

Randvoorwaarden

Uitvoerders moeten in staat gesteld worden om de training te kunnen volgen. En, indien nodig, voldoende additionele training ontvangen om aan de nodige competenties te voldoen. Daarnaast moet ten eerste duidelijk zijn op welke manier jongeren voor de Wiet-Check geworven (kunnen) worden (wat zijn de toeleidingswegen). Ten tweede moet ook duidelijk zijn welke verwijsmogelijkheden er zijn wanneer jongeren na afloop van de Wiet-Check ondersteuning wensen bij het inzetten of volhouden van een gedragsverandering met betrekking tot het cannabisgebruik. 

Het open en niet-veroordelende karakter van de gesprekken is een essentieel onderdeel van de interventie. Daarom is uitvoering van de Wiet-Check alleen mogelijk binnen een setting waar deze openheid en de acceptatie van het gebruik mogelijk is of kan zijn.

Materialen
  • Handleiding Wiet-Check voor uitvoerders
  • Ouderbrochure Wiet-Check 'Praten met uw kind over hasj en wiet' (zie opmerking bij 4. Uitvoering – materialen)
Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 24-11-2016
Oordeel commissie

De aangedragen evidence is voldoende voor het niveau eerste aanwijzingen voor effectiviteit voor de doelgroep zware gebruikers.
Wiet-Check wordt uitgevoerd door preventiewerkers van de verslavingszorg en kan zowel op de instelling voor verslavingszorg als op locatie (bijv. school, buurthuis, jongerencentrum) worden uitgevoerd.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

Procesevaluaties onder uitvoerders en deelnemende jongeren lieten zien dat beide positief waren over de Wiet-Check (gemiddeld rapportcijfer van 7,4-7,9). Vooral het niet-veroordelende karakter en het inzicht dat de interventie biedt werden door jongeren hoog gewaardeerd. Er werd ook een aantal punten ter verbetering meegegeven. Uit een gerandomiseerde studie in Nederland blijkt de Wiet-Check effectief bij jongeren die >14 joints per week gebruiken. Over een periode van 9 maanden is hun cannabisgebruik aanzienlijk gedaald. Het onderzoek geeft daarnaast aanwijzingen dat de interventie mogelijk op de lange termijn (9 mnd) effectief kan zijn bij de jongere jongeren (14-17 jaar) die minimaal 1x per week blowen en bij jongeren met weinig tot geen internaliserende problematiek. Vervolgonderzoek is nodig om de lange termijneffecten van Wiet-Check ook voor deze groepen te kunnen indiceren. Ook in het buitenland worden met name bij zwaardere blowers positieve effecten gevonden bij de Adolescent Cannabis Check-Up (waar de Wiet-Check een directe vertaling van is).

Eigenaar en contact
Eigenaar Trimbos-instituut
Contactpersoon Els Bransen, ebransen@trimbos.nl, 030-2971100
Anouk de Gee, agee@trimbos.nl, 030-2971100
Verwijzingen
Interventieoverzichten
Themapagina’s