Stevig Ouderschap

Naam interventie Stevig Ouderschap
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 14-09-2017
De interventie in het kort
Doelgroep

Kinderen in de leeftijd van -5 maanden tot 2,5 jaar en hun (aanstaande) ouders (vanaf 16 weken zwangerschap) met (een of meerdere van) de volgende kenmerken: belastende voorgeschiedenis, persoonlijke problemen, onvoldoende steunende context en/of verzwaarde opvoeding. Het gaat om 5-7% van de populatie.

Doel

Het doel van deze interventie is het voorkómen van ernstige opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling. Dit doel wordt bereikt door verbetering, versterking en vergroting van: ouderschaps/opvoedings-kennis, -inzicht, -vaardigheden en -attitudes; zelfvertrouwen, stress-hantering en sociale steun.

Aanpak in het kort

Door middel van een selectievragenlijst voor ouders (postnataal) of via een verwijzend professional (prenataal) worden (aanstaande) ouders gevonden die in aanmerking komen voor aanvullende ondersteuning, bestaande uit ca 4 prenatale en/of 6-10 postnatale huisbezoeken door een jeugdverpleegkundige. De huisbezoeken behandelen o.a. verwachtingen en beleving van het ouderschap en de sociale steun voor het gezin.

Uitvoering
Type organisatie

De inverventie wordt uitgevoerd bij het gezin thuis. De interventie is gemaakt voor (en -mededoor) de Jeugdgezondheidszorg. Stevig Ouderschap sluit aan op de bedrijfsvoering van de JGZ en de competenties van de jeugdverpleegkundigen. Bovendien maakt Stevig Ouderschap gebruik van de laagdrempelige ingang die de JGZ heeft bij gezinnen met jonge kinderen. In 2017 wordt Stevig Ouderschap uitgevoerd door 21 JGZ-organisaties in 125 Nederlandse gemeenten en op Aruba.

Randvoorwaarden
  • Gemeentelijke subsidie voor de uitvoering van screening en interventie
  • Draagvlak bij het management, ook in contacten met de gemeenten
  • Aanstelling van een parttime SO-coördinator
  • Voldoende ruimte (fte) voor het uitvoeren van de interventie door de hiervoor aangewezen SO-verpleegkundigen
  • Inzet van minimaal twee SO-verpleegkundigen per organisatie voor minimaal 4 uur per week
  • Kick-off scholing voor het voltallige JGZ-team t.b.v. draagvlak op de werkvloer
  • Voldoende intervisie om efficiënte uitvoering van de methode te borgen
  • Een intensief supervisietraject (minimaal 6x per jaar) voor de SO-verpleegkundigen gedurende de eerste twee uitvoeringsjaren door een gekwalificeerd supervisor

Contextuele randvoorwaarden:

  • Politiek (gemeentelijk) draagvlak voor de uitvoering van de methode
  • Meerjaren-afspraken over subsidies zijn bevorderlijk voor de uitvoering (onderzoek toont aan dat dit de response op de vragenlijst en de deelnamebereidheid aan de interventie vergroot)
  • Afdoende voorlichting aan ketenpartners over het (preventieve) karakter van de methode
  • Bij SO-prenataal: goede samenwerkingsafspraken met het perinatale veld (o.a. verloskunde en kraamzorg) omtrent de toeleiding
Materialen

Voor de selectie: een vragenlijst met begeleidende folder in acht talen. Voor de huisbezoeken: een dossier, ouderboekje en evaluatievragenlijst. Handleidingen voor de selectie, de interventie en de algehele implementatie. Geaccrediteerd scholingsprogramma. Informatieve website voor ouders, professionals en gemeenten met materialen-databank.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 14-09-2017
Oordeel commissie

De erkenningscommissie heeft beoordeeld dat de studies in lichte bewijskracht voorzien en geeft daarom het oordeel Eerste aanwijzing voor effectiviteit voor het vast stellen van het risico op kindermishandeling. Verdere ontwikkeling in de andere uitkomstmaten is gewenst.

Interventie is beoordeeld door Commissie 2: Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering (voor jeugd) (RIVM)
Onderzoek

In risico-gezinnen (o.g.v. de selectievragenlijst) is de kans op sociale-, gedragsproblemen en hyperactiviteit en een negatievere beleving van het gezinsfunctioneren groter zonder interventie. Door de interventie is het risico op kindermishandeling aantoonbaar verminderd in 22% van de gezinnen (ES 0.50; vergelijkingsgroep 8%). De meeste effecten worden gevonden in gezinnen met een eerste kind en veel stressoren. Ook na 5 jaar zeggen ouders zich beter berekend te voelen op hun opvoedingstaak. Ouders waarderen Stevig Ouderschap met gemiddeld een 8.5. In de praktijk worden extra kwetsbare groepen zoals jonge en alleenstaande ouders en ouders met een migratie-achtergrond maar ook vaders beter bereikt.

Eigenaar en contact
Eigenaar Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ)
Contactpersoon Evelien Janssen, so@ncj.nl, 030 - 7600405