Levensvaardigheden

Naam interventie Levensvaardigheden
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 08-06-2017
De interventie in het kort
Doelgroep

Levensvaardigheden is bedoeld voor alle leerlingen in het tweede en derde leerjaar (13 tot en met 17 jaar) in alle typen voortgezet onderwijs (vmbo, havo en vwo). Scholen kiezen voor het programma wanneer zij prosociaal gedrag van hun leerlingen willen bevorderen en probleemgedrag (externaliserende én internaliserend problemen) binnen hun school willen verminderen of voorkomen.

Doel

Het algemene doel van Levensvaardigheden is het aanleren van vijf sociale-, emotionele en morele kerncompetenties die jongeren in staat stellen om effectief om te gaan met de sociale, emotionele en morele eisen en uitdagingen in het leven van alledag; om gevoelens van spanning in moeilijke situaties te verminderen en een positieve manier van denken aan te leren.

De vijf sociaal emotioneel leren (SEL) kerncompetenties, die uitgewerkt zijn in subdoelen voor de leerlingen, zijn:

  • Zelfbewustzijn
  • Zelfmanagement
  • Sociaal bewustzijn
  • Relationele vaardigheden
  • Verantwoorde keuzes maken
Aanpak in het kort

Levensvaardigheden is een lesprogramma voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. Het lesprogramma bestaat uit basisgedeelte van zeventien lessen van vijftig minuten en drie extra modules van ieder drie lessen.

De leerlingen leren in de lessen eerst het adequaat herkennen, benoemen en omgaan met gedachten, gevoelens en gedragingen. Vervolgens leren ze deze algemene vaardigheden onder andere toe te passen in conflictsituaties. Enkele thema's die aan bod komen zijn weerbaarheid, conflicten tussen leerling, leraar of medeleerling, conflicten tussen leerling en ouders, roddelen, gepest worden en pesten, loverboys en seksualiteit. De drie extra modules bestaan uit 'jezelf leren presenteren', 'omgaan met ernstige emotionele problemen en suïcidaliteit' en 'omgaan met agressie van jezelf en de ander'. Het programma wordt gegeven door docenten van de school.

Uitvoering
Type organisatie

Scholen voor voortgezet onderwijs.

Randvoorwaarden

Training/certificering van de leraren is verplicht. Daarnaast is een voorwaarde dat de directie en de docenten van scholen achter de uitvoering van het lesprogramma staat. Rooster technisch moet er tijd worden vrijgemaakt om alle lessen te kunnen geven.

Materialen

Er is een docentenhandleiding, een dvd, leerlingenmateriaal en een website (www.levensvaardigheden.nl).

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 08-06-2017
Oordeel commissie

Deze interventie is door een panel van onafhankelijke deskundigen beoordeeld als 'deels effectief'. Aangepaste criteria voor effectiviteit maken een herbeoordeling door de Erkenningscommissie (Jeugd)Interventies noodzakelijk. In afwachting daarvan is het paneloordeel vervangen door Goed onderbouwd.

Interventie is beoordeeld door Commissie 3: Ontwikkelingsstimulering, onderwijs-gerelateerd aanbod en jeugdwelzijn (NJi)
Onderzoek

Levensvaardigheden is tweemaal onderzocht met een grootschalig quasi-experimenteel onderzoek op effecten en proces.
De eerste keer in een pilot onder derde klas VBO, MAVO, HAVO en VWO leerlingen, in Rotterdam: 6 experimentele scholen (412 leerlingen) en 5 controlescholen (546 leerlingen).
Zowel bij de nameting als zes maanden na afloop van de interventie zijn positieve effecten gevonden op geloof in persoonlijke effectiviteit, zelfwaardering, ervaren spanning bij het adequaat uiten van negatieve emoties, de intenties om sociale en emotionele vaardigheden te gebruiken en de relatie met klasgenoten. Op korte termijn geven jongeren aan minder suïcidale gedachten te hebben na het volgen van de lessen. Er zijn geen effecten gevonden op de mate waarin leerlingen hun negatieve emoties adequaat uiten en de relatie tussen leerlingen en leerkrachten.

Eigenaar en contact
Eigenaar Haagse Hogeschool Lectoraat Jeugd en Opvoeding
Contactpersoon Carolien Gravesteijn, gravesteijn.c@hsleiden.nl, 06-48133882
René Diekstra, R.F.W.Diekstra@hhs.nl, 070 - 445 7777
Verwijzingen
Themapagina’s