VRIENDEN

Naam interventie VRIENDEN
Erkenningsstatus Sterke aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 02-11-2018
De interventie in het kort
Doelgroep

VRIENDEN is bedoeld voor kinderen van 4 tot en met 7 jaar, 8 tot en met 12 jaar en jongeren van 12 tot en met 16 jaar met angst- en/of depressieve klachten of met een angst- en/of stemmingsstoornis.

Doel

VRIENDEN richt zich op het voorkomen en behandelen van angstige en depressieve gevoelens bij kinderen en jongeren.

Aanpak in het kort

De jeugdigen die meedoen aan VRIENDEN, volgen tien groeps- of individuele bijeenkomsten. Daarin leren zij aan de hand van oefeningen verschillende vaardigheden en technieken die hen helpen om met gevoelens van angst en depressie om te gaan. De oefeningen hebben betrekking op de drie gebieden die van invloed zijn op het ontwikkelen en in stand blijven van angst of depressie: lichamelijke reacties, gedachten, en leer- en gedragsprocessen. VRIENDEN maakt gebruik van leren in groepsverband en van ervarend leren. Door de oefeningen te doen leren jeugdigen op zo’n manier om te gaan met gevoelens van angst en depressie dat deze zich niet tot een stoornis ontwikkelen. Jeugdigen die al een angst- en depressiestoornis hebben, leren de stoornis onder controle te krijgen. VRIENDEN kan ook individueel worden toegepast. Bovendien voorziet het programma voor kinderen en jongeren in respectievelijk twee en vier bijeenkomsten voor ouders.

Uitvoering
Type organisatie

VRIENDEN kan op scholen ingezet worden ter preventie van angst- en stemmingsstoornissen. Daarnaast kan VRIENDEN als behandelprogramma ingezet worden in ziekenhuizen, zoals op de afdeling kinder- en jeugdpsychiatrie/psychologie van het Erasmus MC-Sophia, GGZ-instellingen, zoals Lucertis, Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en binnen wijkteams.

Randvoorwaarden

Wanneer men het VRIENDEN-programma optimaal wil uitvoeren zullen er uitvoerders (zoals omschreven bij competenties uitvoerder) voor uitvoering van het programma binnen de uitvoerende instelling beschikbaar moeten zijn. Het aantal uitvoerders hangt af van het aantal behandelingen dat binnen een instelling gegeven wordt. Ook moet er tijd vrijgemaakt worden voor de uitvoering van VRIENDEN. Iedere sessie vergt gemiddeld zestig minuten voorbereidingstijd en zestig tot negentig minuten directe behandeltijd. Per behandelsessie is een ruimte nodig waarin het programma (individueel of groepsgewijs) uitgevoerd kan worden. De instelling waarin het programma uitgevoerd wordt moet toegankelijk zijn voor de deelnemers. De toegankelijkheid van de zorginstelling heeft betrekking op de beschikbaarheid en bereikbaarheid (niet te lange wachtlijsten, goed bereikbaar met openbaar vervoer of auto). Wanneer VRIENDEN als geïndiceerd preventieprogramma op school wordt uitgevoerd, is medewerking van de leerkrachten, intern begeleiders en directie noodzakelijk. Wanneer VRIENDEN voor het eerst op een school uitgevoerd wordt, moet er een bijeenkomst voor schoolmedewerkers gehouden worden. Aan te raden is ook dat er een verklaring met randvoorwaarden met de directie wordt besproken en ondertekend.

Materialen

­Voor groepsleiders/therapeuten zijn er drie handleidingen (voor toepassing bij respectievelijk kleuters, schoolkinderen en jongeren). Er zijn supplementen voor groepsleiders/therapeuten bij individuele toepassing van het programma, zowel voor kinderen als voor jongeren. Er zijn werkboeken voor kinderen en jongeren. Voorts is er een supplement voor ouders van kinderen én jongeren. Voor ouders van kleuters is er een werkboek.

Document(en)
Kwaliteit en effectiviteit
Erkenningsstatus Sterke aanwijzingen voor effectiviteit
Datum erkenning 02-11-2018
Interventie is beoordeeld door Commissie 1: Jeugdzorg en psychosociale/pedagogische preventie (NJi)
Onderzoek

Onderzoek van het Erasmus MC-Sophia heeft aangetoond dat het VRIENDEN-programma effectief is in het verminderen van angststoornissen bij kinderen en jongeren (Liber et al., 2008; van der Leeden et al., 2011). De effectiviteit van VRIENDEN als geïndiceerd preventieprogramma in de dagelijkse schoolpraktijk voor het langdurig verminderen van angst en depressie is door de VU (Proefschrift Mia Kösters, 2015) aangetoond.

Daarnaast verklaarde de Wereld Gezondheidsraad (WHO), op grond van uitgebreid onderzoek, dat VRIENDEN eveneens een effectief behandel- en preventieprogramma is voor kinderen en/of jongeren met een angststoornis (WHO, 2004).

Eigenaar en contact
Eigenaar Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis
Contactpersoon Dr. Elisabeth Utens, info@vriendenprogramma.nl, 010-7020409